Afkolven van moedermelk (A5)

Afkolven van moedermelk

in het ziekenhuis

Moeder en Kind Centrum

U bent net bevallen en u kunt nog geen (volledige) borstvoeding geven. In deze folder wordt beschreven hoe u toch moedermelk kunt geven, door te kolven. Achter in de folder staat een voorbeeld van een kolfdagboek om eventueel bij te houden en tips te noteren.

Waarom kolven?

Moedermelk heeft hele goede eigenschappen. Zo heeft het veel stoffen die helpen bij de groei en ontwikkeling van uw baby. Ze zijn belangrijk voor het immuunsysteem, de groei van de hersenen, het ontwikkelen van alle zenuwen in het lichaam van uw baby en helpen ze organen verder ontwikkelen . Tijdens de hele borstvoedingsperiode blijven antistoffen aanwezig.

Wanneer kolven?

• Om de melkproductie in stand te houden of te vermeerderen, bijvoorbeeld bij onvoldoende zuigkracht van het kind of te veel afvallen van het kind (7-10%)
• Om de melkproductie op gang te brengen bij zieke of te vroeg geboren kinderen, die niet aan de borst kunnen of mogen drinken.
• Bij medicijngebruik van de moeder, waarbij het kind tijdelijk geen moedermelk mag krijgen.
• Bij aanlegproblemen of ernstige stuwing.

Hoe vaak kolven?

Begin als het kan zo snel mogelijk met kolven, het liefst binnen 6 uur na de bevalling. Probeer elke 3 uur beide borsten te kolven om de borstvoeding op gang te brengen en te houden. Overleg dit met de verpleegkundige/kraamverzorgende van de afdeling. Maak per dag een plan wanneer u het beste kunt kolven, houd daarbij rekening met al die andere dingen die ook moeten gebeuren, zoals douchen, eten en drinken, middagrust houden, en bezoek. Probeer 7 of 8 kolfbeurten per dag in te plannen. De verzorging en voedingen van de low care kinderen en de kinderen op de kinderafdelingen vindt ongeveer om de drie uur plaats. U kunt de kolfbeurten voor of na deze voedingsmomenten inplannen. Als uw baby ook aan de borst drinkt kolf dan na de voeding.

In het begin lijkt kolven wel een dagtaak. Als kolven een gewoonte wordt, kost het u waarschijnlijk minder moeite. Als u een keer in tijdnood komt, kunt u aanhouden dat na ongeveer 1 uur de borsten voldoende melk hebben aangemaakt om weer te kunnen kolven. Zo kunt u een kolfbeurt “inhalen”.

Probeer 's nacht ’s minimaal 1 keer te kolven.Nachts kolven heeft als voordeel dat u gebruikt maakt van het hormoon prolactine. Prolactine zorgt voor de aanmaak van melk en die is in de nacht het hoogst. Als u de kolf met alle spulletjes kant-en-klaar naast uw bed zet voordat u gaat slapen, dan hoeft u er niet uit en kunt u direct na het kolven weer gaan slapen nadat u de melk in de koelkast heeft gezet. De borstvoedingshormonen helpen u om weer in slaap te vallen.

Hoeveel moedermelkproductie kunt u verwachten.

Verwacht in het begin niet te veel. Het begint met druppels. Kolven is iets waaraan de meeste vrouwen een beetje moeten wennen. De eerste twee weken kunt u verwachten dat de hoeveelheid melk per 24 uur steeds een beetje meer wordt. Gemiddeld drinkt een baby tussen de 570 en 900 ml per 24 uur.

Hoe vaker u kolft, vooral in de eerste twee weken, heeft een belangrijke invloed op hoeveel melk u blijft maken tijdens de hele borstvoedingsperiode . Ook als uw baby te vroeg geboren of te klein is en in het begin nog maar heel weinig kan drinken, is het belangrijk de eerste tijd de melkproductie zo veel mogelijk te stimuleren. Bij kolven gaat het hetzelfde als bij het voeden aan de borst: volle borst = minder melk maken; lege borst = meer melk maken.

Het is heel zinvol voor het op gang brengen van de melkproductie om uw baby veel huid op huid bij u te hebben. Als u kolft omdat uw baby nog niet goed drinkt, blijf dan wel oefenen aan de borst als de baby er aan toe is. Overleg met de verpleging of de baby goed genoeg aan de borst gedronken heeft om een kolfbeurt over te slaan.

Hygiëne

• Voordat u begint met kolven, wast u uw handen met water en zeep. Daarna goed afspoelen en afdrogen.
• Draag een goed steunende beha, die niet knelt. Verschoon uw beha dagelijks.
• Maak in geval van lekkages gebruik van zoogkompressen. Verschoon de zoogkompressen na iedere kolfsessie.
• Het is niet nodig de tepels voor of na het kolven te wassen. Dagelijks douchen is voldoende. Zeep kan de huid van tepels en tepelhof uitdrogen. Spoel daarom de borsten af met water.

Kolfapparaat en setje

• De borstschelp en de flessen alleen aan de buitenkant vasthouden.
• De borstschelp moet na elk gebruik schoon gemaakt worden; haal de set uit elkaar, eerst met koud water om melkresten weg te spoelen. Daarna goed naspoelen met warm water. Gebruik geen zeep. Vervolgens afdrogen en afgedekt bewaren.
• Laat de slang(en) los naar beneden hangen aan het kolfapparaat, deze mogen niet nat worden! Zet het kolfapparaat nog even aan na het kolven om te voorkomen dat er druppeltjes in de slangen blijft zitten.
• U krijgt dagelijks een nieuw kolfsetje tijdens uw verblijf in het ziekenhuis.
• Gebruik bij iedere kolfsessie schone steriele flessen.

De juiste maat borstschelp

Een goed passende borstschelp is belangrijk voor het goed afkolven van moedermelk.

Bron: Medela

Verbeteren van het toeschieten van de melk

Voor krijgen van een goede melkproductie geldt: hoe vaker de borst leeg gemaakt wordt (door kolf of baby) hoe meer melk wordt gemaakt. En hoe langer melk in de borst blijft zitten, hoe minder melk wordt gemaakt. Hieronder staan een paar extra dingen die u kunt doen om de melk makkelijker te laten stromen. Als u met deze technieken uw borst voorbereidt voor het kolven of voeden, komt de melk er makkelijker uit.

Borstmassage en kolven met de hand

Borstmassage voor en tijdens het kolven werkt heel goed. De massage hoeft maar één of twee minuten te duren. Er zijn verschillende manieren om de borst te masseren. Zie foto's. Kies de massage die u zelf het prettigste vindt. Al deze bewegingen mogen geen pijn doen. Pijn helpt niet om meer melk te maken. Probeer erbij te ontspannen. Ontspanning vergemakkelijkt het stromen van de melk.

Warme kompressen

Als u voor het afkolven vijf minuten lang een warme kompres op uw borst(en) legt, gaat de melk vaak gemakkelijk stromen. Het kompres kan ook de ene borst verwarmen, terwijl u de andere masseert.

Andere tips en voorbereidingen

• Zorg ervoor dat u comfortabel zit en probeer te ontspannen door even wat dieper te ademen of met uw schouders wat rondjes te draaien. Of gebruik een andere ontspanningoefening die u prettig vindt.
• Zet drinken binnen handbereik.
• Houd de borstschelp tussen duim en wijsvinger en druk het zachtjes tegen de borst. De tepel moet in het midden van de borstschelp zitten om schuren van de tepel tegen het plastic te voorkomen.
• Kolf in de buurt van de baby of kijk naar een foto van de baby
• Kolven mag geen pijn doen! Mocht het toch pijnlijk zijn, vraag dan de verpleegkundige of kraamverzorgende voor tips.

Hoe werkt de symphony kolf

De kolf heeft kolfprogramma's: INITIATE en MAINTAIN

Het INITIATE programma is er om de melkproductie op gang te brengen. Het programma doet het onregelmatige en snelle zuigen en pauze patroon van een baby tijdens de eerste dagen na. Gebruik dit programma direct na de geboorte. Na 24 uur gaat u over in het MAINTAIN programma Het INITIATE programma is dubbelzijdig kolven en stopt vanzelf na 15 minuten.

Het MAINTAIN-programma is het programma om een goede melkproductie op te bouwen en in stand te houden

Dit programma heeft 2 fases; de eerste 2 minuten zuigt de kolf snel en kort om het toeschietreflex te stimuleren. Daarna gaat de kolf vanzelf over in de afkolffase, deze is langer en wat krachtiger.

Het MAINTAIN kan dubbelzijdig kolven maar ook enkelzijdig. De kolf stopt niet vanzelf en moet handmatig uitgezet worden. Medela adviseert om ongeveer 15 minuten te kolven .

Bron: Medela

Kolven met de hand

Afkolven kunt u ook met uw eigen handen. Vooral in de eerste dagen na de geboorte kunt u op deze manier vaak makkelijker colostrum (de eerste gele, dikke melk ) afkolven dan met de machine.

U heeft weinig nodig om met de hand af te kolven, alleen iets om de melk in op te vangen, Wel vraagt de techniek enige oefening.

Door vaak te masseren en met de hand te kolven, leert u uw borsten goed kennen en herkent u steeds beter wanneer uw borsten leeg zijn. Ook herkent u de plekken waar de melk langer blijft zitten. Dat zijn de plekken waaraan u tijdens het kolven met massage extra aandacht kunt geven.

Masseer de borst zachtjes met beide handen. Zie foto's "masseren van de borst"

Plaats uw duim boven de tepel en uw wijsvinger en andere vingers onder de tepel, ongeveer 2-3 cm vanaf de tepel . Uw duim en vingers vormen samen de letter c.

Beweeg uw duim en vingers richting borstkas. Rol en druk vervolgens uw duim en vingers tegelijkertijd naar voren.

Herhaal deze beweging ritmisch om de melkgangen te legen, plaatsen, drukken, naar voren rollen, plaatsen, drukken, naar voren rollen, etc.

Om de hele borst goed te legen, kunt u duim en vingers verplaatsen in de richting van klok.

Bekijk hier de video hoe u kan kolven met de hand.

Wanneer ben je klaar met kolven?

Een enkele keer kan een kolfbeurt wat langer duren. Meestal voelen de borsten ’s morgens voller aan dan aan het einde van de dag. Over het algemeen kunt u er van uit gaan dat u met een kolfbeurt maximaal tussen de 15 en 30 minuten bezig bent. Omdat er steeds melk aangemaakt wordt is uw borst nooit helemaal leeg, kleine druppels zullen er meestal wel zijn. De kolfbeurt is klaar als de stralen of grote druppels kleine druppels zijn geworden en de tijd tussen de druppels langer wordt.

Pijn

Pijn is een signaal. Als het kolven pijn doet kunt u het volgende doen:

• kijk of de tepel goed in het midden van de borstschelp zit
• kijk of uw tepel goed in de borstschelp past
• kijk of de zuigkracht niet te hoog staat. Pas dit zn aan door aan de grote draaiknop te draaien.
• overleg bij twijfel met de verpleegkundige of kraamverzorgende.

Bewaren en vervoer

Hieronder de belangrijkste regels met betrekking tot het bewaren van moedermelk.

In het ziekenhuis bewaart u de melk in de moedermelk koelkast op de afdeling. Hiervoor ligt er een pasje op uw kamer, waarmee u de deur kunt openen.

In de koelkast staat een bakje met daarop de naam van uw baby en een kleursticker. Deze moet hetzelfde zijn als de kleursticker die u op het flesje met afgekolfde melk plakt,. Ook plakt u hier een sticker op met naam van de baby, datum en tijd van afkolven.

Als u meer melk kolft dan uw baby kan drinken, kunt u in overleg met de verpleegkundige bepalen hoeveel melk u in de koelkast laat, de rest kunt u thuis invriezen.

Bewaartijden (als uw baby in het ziekenhuis verblijft)
	temperatuur	bewaartijd
net afgekolfde melk	kamertemperatuur	4 uur
net afgekolfde melk	koelkast	maximaal 48 uur bewaren
invriezen	Indien de melk langer dan 48 uur bewaard moet worden: binnen 24 uur invriezen	Houdbaarheid van ingevroren melk is afhankelijk van het type vriesvak of vriezer die u thuis heeft

Thuis mag de melk mag niet in de deur van de koelkast bewaard worden in verband met temperatuurschommelingen.

Gebruik een koeltas met bevroren koelelement om de afgekolfde melk te vervoeren

Moedermelk ontdooien in de koelkast. Ontdooide moedermelk kunt u 24 uur in bewaren in de koelkast .

Kolfdagboekje en plan
voorbeeld		datum
Kolfsessie	1	2	3	4	5	6	7	8	totaal dag 1
Kolftijdstip	7.00	10.00	13.00	16.00	19.00	22.00	1.00	4.00
Hoeveelheid	druppel	druppel	0.2ml	0.3ml	0.1ml	0.2ml	x	0.8ml	ml
Dag 1
Kolfsessie	1	2	3	4	5	6	7	8
Kolftijdstip
Linker borst
Rechter borst
Hoeveelheid									ml
Dag 2
Kolfsessie	1	2	3	4	5	6	7	8
Kolftijdstip
Linker borst
Rechter borst
Hoeveelheid									ml
Dag 3
Kolfsessie	1	2	3	4	5	6	7	8
Kolftijdstip
Linker borst
Rechter borst
Hoeveelheid									ml

Kolfdagboekje en plan
Dag 4
Kolfsessie	1	2	3	4	5	6	7	8
Kolftijdstip
Linker borst
Rechter borst
Hoeveelheid									ml
Dag 5
Kolfsessie	1	2	3	4	5	6	7	8
Kolftijdstip
Linker borst
Rechter borst
Hoeveelheid									ml
Dag 6
Kolfsessie	1	2	3	4	5	6	7	8
Kolftijdstip
Linker borst
Rechter borst
Hoeveelheid									ml
Dag 7
Kolfsessie	1	2	3	4	5	6	7	8
Kolftijdstip
Linker borst
Rechter borst
Hoeveelheid									ml