Halsslagader, vernauwde

Vernauwde halsslagader

Polikliniek chirurgie

Inleiding

Deze folder geeft u een kort overzicht van de klachten en behandelingen bij een vernauwde halsslagader (arteria carotis). Het is goed om te weten dat uw situatie misschien anders is dan wat hier wordt verteld.

De halsslagader

De belangrijkste bloedvaten in uw hoofd zijn de linker- en rechter halsslagader. Deze beginnen net boven uw hart en lopen omhoog in uw hals, voor de halsspier en de luchtpijp. Net onder uw kaak splitst elke slagader zich in twee takken: één naar uw gezicht en één naar uw hersenen. Deze bloedvaten zorgen ervoor dat uw hersenen van bloed worden voorzien.

Het ontstaan van een vernauwing

Een vernauwing (smaller worden) in de halsslagader komt vaak door aderverkalking. De bloedvaten worden dan hard en verkalkt. We weten niet precies waarom aderverkalking ontstaat, maar roken en ziekten zoals hoge bloeddruk, suikerziekte, overgewicht en een te hoog cholesterol spelen hierbij een grote rol. In de folder ‘Arterieel vaatlijden’ kunt u hier meer over lezen.

Behalve een vernauwing of afsluiting van de slagader kan aderverkalking ook een ‘embolie’ veroorzaken. Dit betekent dat er een stukje van de verkalkte plaque loskomt en verder stroomt in de bloedvaten. Dit stukje kan een bloedvat in de hersenen blokkeren, wat kan leiden tot een beroerte. Het zijn juist deze stukjes die het grootste risico voor een beroerte vormen.

Klachten

Een vernauwing of afsluiting in de halsslagader hoeft niet altijd klachten te geven. Er is vaak nog genoeg bloed door andere slagaders die naar de hersenen gaan. Bij de ene persoon zijn deze andere bloedvaten beter ontwikkeld dan bij de ander. Ook kunnen de andere slagaders zelf vernauwd zijn.

Als een vernauwing of afsluiting wel klachten veroorzaakt, kan dit leiden tot het afsterven van hersencellen in een bepaald gebied van de hersenen. Dit kan een beroerte (CVA) veroorzaken. Bij een beroerte kunnen de volgende klachten optreden: verlamming aan één kant van het lichaam, verlies van gezichtsvermogen en/of moeite met spreken.

Ongeveer een kwart van de mensen die een beroerte krijgt, heeft vooraf korte klachten. Deze klachten worden TIA’s (Transient Ischemic Attacks) genoemd. TIA’s zijn waarschuwingssignalen voor een beroerte. Ze worden veroorzaakt door tijdelijk bloedtekort in de hersenen.

De verschijnselen kunnen zijn:

• Kortdurend (enkele minuten) krachtsverlies of verlamming van een hand, arm en/of been.
• Tintelingen of een doof gevoel in een arm, hand en/of been.
• Moeilijker kunnen spreken.
• Een afhangende mondhoek.
• Tijdelijke blindheid aan één oog (amaurosis fugax).
• Als u deze klachten herkent en snel behandeld wordt, kan een groot deel van de beroertes mogelijk voorkomen worden.

Onderzoek van de halsslagader

Uw huisarts zal vragen stellen over wanneer en hoe de klachten zijn begonnen, en wil ook graag horen wat een familielid of kennis ervan weet. Meestal zal de huisarts u doorverwijzen naar een neuroloog voor verder onderzoek, om te bepalen of er echt sprake is van een TIA of beroerte (CVA).

Er wordt een CT-scan van uw hoofd gemaakt. Dit is een soort röntgenfoto om te kijken of er schade aan de hersenen is. Ook wordt er een Duplex-onderzoek gedaan. Dit is een onderzoek met geluidsgolven en echografie om te zien hoeveel de halsslagader is vernauwd.

Het is belangrijk om te weten hoe groot de vernauwing is. Als de vernauwing meer dan 50-70% is (afhankelijk van uw geslacht), en het heeft te maken met een TIA of beroerte, dan is de kans op een beroerte groter. In de eerste week na een TIA is de kans op een beroerte 10%. Als de vernauwing minder dan 50-70% is, stroomt er meestal genoeg bloed naar de hersenen. Als de vernauwing toevallig wordt ontdekt zonder dat er klachten zijn, is de kans op een beroerte veel kleiner (2-5% per jaar). Daarnaast kan er een CT- of MRI-scan van de bloedvaten nodig zijn voor verder onderzoek.

De behandeling van een vernauwde halsslagader.

De behandeling van een vernauwde halsslagader kan op verschillende manieren gebeuren, afhankelijk van hoe ernstig de vernauwing is, hoe gezond u bent en hoe oud u bent.

Als uw klachten door een TIA (mini-beroerte) komen, krijgt u meestal medicijnen zoals Acetylsalicylzuur en Persantin. Deze medicijnen zorgen ervoor dat uw bloed dunner wordt, zodat de kans op een beroerte of hartaanval kleiner wordt. Ook medicijnen tegen hoge bloeddruk of hoog cholesterol kunnen helpen.

Het is belangrijk om gezond te leven. Dit betekent dat u niet rookt, genoeg beweegt, gezond eet (met weinig vet) en alcohol met mate drinkt.

Soms is een operatie nodig om de vernauwde halsslagader te verhelpen. Een operatie brengt echter wel risico’s met zich mee. Tijdens de operatie kunnen er stukjes van de vaatwand loskomen en naar de hersenen gaan, wat een herseninfarct kan veroorzaken. Het risico hiervan is ongeveer 2 tot 5%. Daarom moet goed worden nagedacht of een operatie de juiste keuze is. Als de halsslagader al helemaal dicht is, heeft een operatie geen zin.

U hoeft de medicijnen Acetylsalicylzuur en Persantin niet stop te zetten voor de operatie.

Ten slotte, het scheren van het operatiegebied moet niet door uzelf gebeuren. Dit wordt op de operatiekamer gedaan om te voorkomen dat er kleine wondjes ontstaan die kunnen gaan ontsteken.

De operatie

De operatie die in Nederland het meest wordt uitgevoerd, wordt hier uitgelegd.

Tijdens de operatie wordt de activiteit van uw hersenen gevolgd met een EEG (hersenfilmpje). Dit zijn draadjes die op uw hoofd worden geplaatst, meestal voordat u naar de operatiekamer gaat. De hersenactiviteit hangt samen met de doorbloeding van de hersenen. De arts kijkt tijdens de operatie naar het EEG om te zien hoe goed uw hersenen werken.

In het Ikazia Ziekenhuis kan de operatie onder algehele verdoving of lokale verdoving plaatsvinden. Bij lokale verdoving blijft u wakker. De arts verdooft eerst de plek van de operatie met een aantal prikken in uw hals, een uur voor de operatie. U kunt dan praten en soms zal gevraagd worden om uw armen of benen te bewegen. U moet wel twee uur stil liggen en uw hoofd niet bewegen.

De arts maakt een snede in uw hals om de slagader te bereiken. U krijgt medicijnen om te voorkomen dat er een bloedstolsel ontstaat. Daarna wordt de slagader tijdelijk afgesloten. Als het EEG laat zien dat uw hersenen dit niet goed aankunnen, wordt er een klein buisje (shunt) in het bloedvat geplaatst, zodat het bloed toch naar uw hersenen kan stromen. Meestal is dit niet nodig.

De arts maakt de slagader schoon door de binnenste laag van de vaatwand te verwijderen. Daarna wordt de slagader weer dichtgemaakt. Soms gebruikt de arts een stukje kunststof of een stukje ader uit uw been om de slagader te ondersteunen. Ook kan er een dun slangetje (drain) in de wond worden gelegd om bloeduitstorting te voorkomen. Dit slangetje wordt na één dag weer verwijderd.

Na de operatie blijft u ongeveer zes uur op de uitslaapkamer. Als de verdoving is uitgewerkt, kunt u wat pijn voelen, maar daar krijgt u pijnstillers voor.

U blijft meestal één dag op de Intensive Care voor extra zorg. Als alles goed gaat, wordt u daarna naar de verpleegafdeling gebracht.

Mogelijke problemen

Geen enkele operatie is zonder risico’s. Ook bij deze operatie kunnen er problemen optreden, die bij bijna elke operatie mogelijk zijn. Dit kunnen bijvoorbeeld zijn: wondinfectie, hartaanval, longontsteking, bloedklonter of longembolie. Daarnaast kunnen er ook specifieke problemen bij deze operatie optreden.

Tijdens of kort na de operatie kan er een beroerte gebeuren. De kans daarop is klein (2 tot 5%). Omdat de operatie juist wordt gedaan om een beroerte te voorkomen, is dit een ernstig probleem.

Omdat er aan de bloedvaten wordt gewerkt en u bloedverdunnende medicijnen krijgt, is er een grotere kans op een bloeding na de operatie. In dat geval kan het nodig zijn om terug te gaan naar de operatiekamer om de bloeding te stoppen. Behalve deze tweede operatie heeft dit verder geen nadelige gevolgen.

Minder ernstige, maar toch vervelende problemen kunnen optreden als er tijdens de operatie schade komt aan zenuwen in het gebied van de operatie. Dit kan leiden tot slikproblemen of heesheid door schade aan de stembanden. Ook kunt u na de operatie een doof gevoel of tintelingen in de oorlel of het gebied van de kaak en mondhoek ervaren. Meestal is dit tijdelijk en gaat het na een tijdje weg.

Een zeldzaam ( komt niet vaak voor) probleem is het zogenaamde hyperperfusiesyndroom. Dit kan gebeuren doordat de vernauwing in de halsslagader weg is, waardoor er te veel bloed naar de hersenen stroomt. Dit kan ervoor zorgen dat de hersenen 'opzwellen'. Het is een gevaarlijke situatie die vaak gepaard gaat met hoofdpijn en een hoge bloeddruk. We zullen dan proberen uw bloeddruk te verlagen met medicijnen, die u via tabletten of een infuus krijgt.

Het ontslag

U krijgt Acetylsalicylzuur en Persantin om de bloeddoorstroming naar de hersenen optimaal te garanderen. Het herstel is over het algemeen zeer snel en u kunt na 2 tot 4 dagen het ziekenhuis verlaten. De snede in de hals geneest doorgaans mooi, meestal is het litteken naderhand nauwelijks zichtbaar. Bij ontslag krijgt u een afspraak mee voor de poliklinische controle. Na de operatie is het mogelijk dat de bloeddruk tijdelijk verhoogd is, in dat geval krijgt u bloeddrukverlagende medicijnen voorgeschreven. Na deze operatie is het niet noodzakelijk om gedurende uw verdere leven onder controle te blijven behoudens voor de bloeddruk bij de huisarts

Door de operatie is de atherosclerose, die ook in de andere bloedvaten voorkomt, niet gestopt! Het is dan ook verstandig om te zorgen dat de atherosclerose zo min mogelijk toeneemt. Dit doet u door de risicofactoren hiervoor zo klein mogelijk te maken: roken stoppen, hoge bloeddruk en diabetes behandelen, voldoende bewegen, cholesterol verlagende medicijnen innemen en een dieet volgen.

Andere behandelingsmethode

In sommige gevallen is het mogelijk om een ballonverwijding al dan niet gecombineerd met het plaatsen van een buisje in de halsslagader (stent) te ondergaan. Dit is een nieuwe behandelingsmethode, waarvan nog niet duidelijk is of het net zo goed werkt als de operatie. Ook gebeurt dit nog maar in weinig ziekenhuizen.

Wanneer contact opnemen?

Bent u thuis en treden de volgende klachten op?

• Plotseling lekkage van de wond
• Toenemende roodheid en zwelling van de wond
• Aanhoudende pijn
• Koorts
• Plotselinge hoofdpijn

Neem dan contact op met het ziekenhuis.

Patiëntenvereniging

Er is een vereniging voor mensen met vaatproblemen, de ‘Vereniging van Vaatpatiënten’ (V.V.V.P.). Deze vereniging zorgt voor de belangen van patiënten met een vernauwing in de halsslagader.

Het adres is:

Vereniging van Vaatpatiënten

Prof. Bronkhorstlaan 2

3723 M.B. Bilthoven

www.vvvp.nl

U kunt op de website klikken op: medische informatie - vaatziekten - vernauwing van de halsslagader.

Vragen

Heeft u nog vragen, stel ze gerust aan uw arts of huisarts.

Als u voor de behandeling nog dringende vragen of problemen heeft, kunt u het beste contact opnemen met de afdeling waar de behandeling plaatsvindt. Als er na de operatie thuis problemen zijn, neem dan contact op met uw huisarts of het ziekenhuis.

Tot slot

Als u vindt dat er informatie ontbreekt of onduidelijk is, horen we dat graag van u.

Polikliniek Chirurgie

T 010 297 52 20

Het Ikazia Ziekenhuis heeft het Vaatkeurmerk. Dit keurmerk laat zien dat het ziekenhuis goede behandelingen biedt voor aandoeningen in de slagaders van de benen, bekken, buik, aorta en hals. Zie ook: www.hartenvaatgroep.nl en www.ikazia.nl