Jak-remmers

Behandeling met JAK-remmers en S1P-receptor modulator

Maag-Darm-Levercentrum

Inleiding

Tot nu toe weten we niet precies waarom colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn ontstaan. Maar we weten dat JAK-remmers of S1P receptor modulatoren kunnen helpen bij ontstekingsziekten in de darmen, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Deze medicijnen proberen de ontstekingsreacties in je lichaam te verminderen. Dit kan helpen om je klachten te verminderen en het risico op complicaties (problemen) te verkleinen. Het is belangrijk om te weten dat deze medicijnen de ziekte niet genezen. Als je stopt met de medicatie of ermee mindert, is de kans groot dat je klachten weer terugkomen.

JAK-remmers zijn medicijnen die de activiteit van bepaalde signaaleiwitten in je cellen verminderen. Deze signaaleiwitten, Janus-kinase genoemd, spelen een rol bij het ontstaan en in stand houden van ontstekingen in je darmen. Door JAK-remmers (JAK-remmers) te gebruiken, worden de ontstekingen in je darmen minder..Hierdoor kunnen uw klachten, zoals diarree en buikpijn, verminderen.

Het kan een paar weken duren voordat het effect merkbaar is.

Als je met een JAK-remmer zoals tofacitinib, filgotinib of upadacitinib of met een S1P receptor modulator zoals Ozanimod, behandeld wordt, heeft jouw MDL-arts (maag-darm-leverarts) of PA (physician assistent) dit voorgeschreven. In een folder die je hebt gekregen van je MDL-arts of PA staat informatie over hoe het medicijn werkt, mogelijke bijwerkingen en hoe je het medicijn moet innemen.

Sommige JAK-remmers /S1P receptor modulator zijn alleen geschikt voor de colitis ulcerosa, anderen zijn voor beide ziekten, colitis ulcerosa en M. Crohn geschikt. Uw MDL-arts/PA weet welke JAK-remmers voor u geschikt is.

Hoe werken de JAK remmers/S1P receptor modulator: Tofacitinib, filgotinib, upadacitinib en ozanimod ?

Als je een immuunziekte hebt, betekent dit dat er iets mis is gegaan in je afweersysteem. Je afweersysteem, dat normaal gesproken je lichaam beschermt tegen ziektes, raakt in de war. Het begint goede cellen in je lichaam aan te vallen alsof het slechte cellen zijn. Dit zorgt ervoor dat je afweersysteem ontstekingen in je darmen veroorzaakt.

JAK-remmers en S1P receptor modulator zijn medicijnen die worden gebruikt door volwassenen met matige tot ernstige actieve colitis ulcerosa en een enkele voor M. Crohn. Dit zijn mensen bij wie de standaardbehandeling niet goed genoeg werkt of helemaal niet meer werkt. (mesalazine, thiopurines) of een biological (Infliximab, Adalimumab, golimumab of Vedolizumab).

Tofacitinib, filgotinib, upadacitinib en behoren bij een groep van medicijnen die JAK-remmers worden genoemd: Dit enzym is betrokken bij de ontstekingsprocessen in het lichaam. Het remmen van de activiteit van dit enzym januskinase kan ontstekingen in uw lichaam minder maken.

Ozanimod behoort tot de groep S1P receptor modulator. Receptormodulatoren zijn chemicaliën die zich binden aan specifieke receptoren (eiwitstructuren) die zich op het oppervlak of in cellen bevinden om hun activiteit te reguleren en zo een gewenste reactie teweeg te brengen.

Start JAK-remmers

De JAK-remmers werken door het immuunsysteem te onderdrukken, wat betekent dat het afweersysteem minder actief wordt. Dit kan ervoor zorgen dat bepaalde ziekten die je misschien al in je lichaam draagt, zoals tuberculose (TBC) of hepatitis (een besmettelijke leverontsteking), plotseling actief kunnen worden, zelfs als je geen symptomen of klachten hebt. Als je begint met een JAK-remmer, zal je zorgverlener bekijken of je al eerder last hebt gehad.

Ze zullen speciale bloedtesten doen en als het nodig is andere onderzoeken uitvoeren volgens de richtlijnen van de maag-darm-leverartsen (MDL). Dit is belangrijk om ervoor te zorgen dat je veilig kunt beginnen met de behandeling met de JAK-remmer.

Uitleg verschillende JAK-remmers en S1P receptor modulator

Tofacitinib

Om tofacitinib te gebruiken, neem je het in de vorm van pillen. In het begin, tijdens wat we de 'inductiefase' noemen, neem je vervolgens de medicatie

• twee keer per dag één tablet van 10 mg. Deze fase duurt 8 weken.
• Als je nog steeds niet genoeg verbetering van je klachten hebt, kan deze fase met nog eens 8 weken worden verlengd. Maar als er na deze extra tijd nog steeds geen verbetering is, stopt de behandeling.

Na de inductiefase begint de 'onderhoudsfase'.

• Hierbij neem je twee keer per dag een tablet van 5 mg. Dit helpt om de verbetering die je hebt bereikt tijdens de inductiefase te behouden.

Algemene adviezen:

• Het is het beste om de pillen tijdens de maaltijd in te nemen met een glas water, om de kans op bijwerkingen te verminderen. Slik de pillen heel door.
• Als je moeite hebt met slikken, kun je de tabletten vermalen en innemen met een groot glas water.
• Bewaar de pillen in de originele verpakking op een plaats waar de temperatuur lager is dan 30ºC en waar ze beschermd zijn tegen vocht. Houd de fles goed gesloten en buiten het bereik en zicht van kinderen. Controleer altijd de vervaldatum op de verpakking. Gooi geen geneesmiddelen in de vuilnisbak en spoel ze zeker niet door de gootsteen of het toilet, omdat dit slecht is voor het milieu. Vraag je apotheker wat je moet doen met overgebleven medicijnen.

Om er zeker van te zijn dat tofacitinib helpt voor je klachten, moet je elke dag de dosis innemen. Om dit niet te vergeten, kun je verschillende methoden proberen, zoals:

• Neem de dosis in tijdens het ontbijt of terwijl je je tandenpoetst;
• Zet een wekker op je telefoon;
• Gebruik een herinnering-app;
• Leg een herinneringsbrief op een plek waar je het elke dag ziet, zoals de koelkast of de badkamerspiegel.

Het is belangrijk om altijd aan je zorgverlener te vertellen welke medicijnen je gebruikt. Tofacitinib kan invloed hebben op andere medicijnen die je gebruikt. Het mag niet zomaar samen gebruikt worden met bepaalde medicijnen, zoals sommige medicijnen tegen epilepsie, schimmelinfecties en tuberculose. Ook mag het niet gebruikt worden met biologicals, tacrolimus en krachtige immunosuppressiva. En het mag niet gebruikt worden met ketoconazol.

Mogelijke bijwerkingen:

(zie voor volledige lijst van bijwerkingen de originele bijsluiter)

• maag- en darmklachten zoals diarree, buikpijn, misselijkheid en/of overgeven;
• Gordelroos of blaasontstekingen; heb je deze klachten neem dan contact op met de huisarts;
• nierbekontsteking;
• hoofdpijn;
• huiduitslag en jeuk;
• slapeloosheid;
• verstopte neus, pijnlijke keel, hoestklachten;
• longontsteking ;
• griep of griepachtige klachten;
• gewrichtsklachten en spierpijnen .

Bijwerkingen die je zelf niet merkt maar die jouw behandelaar met bloedonderzoek controleert zijn:

• of jouw lever en nieren het nog goed doen;
• je cholesterol en verlaagde bloedcellen;
• verhoogde bloeddruk en vocht vasthouden aan de voeten (oedeem) ;
• bloedarmoede ;
• Een licht verhoogde kans op bepaalde vormen van huidkanker die in het algemeen goed te behandelen zijn.

Omdat tofacitinib de afweer onderdrukt bestaat er een verhoogde kans op infecties. Wanneer je een gewone verkoudheid hebt zonder koorts, dan kun je tofacitinib gewoon door blijven gebruiken. Als je klachten hebt die kunnen passen bij een ernstige infectie, zoals koorts, of algemeen ziek zijn, dan mag je tofacitinib niet gebruiken. Neem in dat geval ook altijd contact op met de MDL-verpleegkundige, MDL-arts of huisarts.

Niet gebruiken bij:

• actieve tuberculose;
• ernstige infecties zoals sepsis of opportunistische infecties;
• ernstige leverproblemen;
• longembolie in voorgeschiedenis;
• hartfalen;
• veneuze trombose-embolie;
• erfelijke stollingsziekten;
• maligniteiten in de voorgeschiedenis
• patient die zware operatie moet ondergaan;
• overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de hulpstoffen die vermeld worden;
• zwangerschap of borstvoeding.

Controles bij gebruik van tofacitinib

Voor je begint met tofacitinib word je eerst gecontroleerd op:

• tuberculose d.m.v. een screeningslijst (vlgs. de richtlijn TBC-screening voorafgaande aan immunosuppressiva medicatie.FMS.mei2024) Indien afwijkend dan volgt controle van speciaal bloed, longfoto , mantoux-test en consult longarts;
• hepatitis B en C door middel van bloedtest;
• geschiedenis van herpes zoster
• geschiedenis van varicella (waterpokken)
• cardiovasculair risico factoren; hoge bloed druk, cholesterol ;
• zwangerschapstest indien van toepassing .

Wanneer je begint met het gebruik van tofacitinib, is het noodzakelijk om je te houden aan de afspraken voor bloedafnames en contacten met het MDL-centrum. Dit is om goed te kunnen bekijken of het medicijn goed werkt voor jou en of je geen bijwerkingen hebt. De afspraken worden gemaakt volgens de richtlijnen van het Zorgpad - biologicals van het IBD Zorgcentrum Zuidwest Nederland, samen met je MDL-arts/PA of MDL-verpleegkundige.

Tijdens het gebruik van tofacitinib wordt je bloed regelmatig gecontroleerd volgens een bepaald schema. Zo kan je MDL-arts goed in de gaten houden hoe je lichaam reageert op het medicijn. Je krijgt ook een kaartje van de MDL-verpleegkundige waarop staat vermeld dat je dit medicijn gebruikt.

Over vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding

Er is niet genoeg bekend over de invloed van tofacitinib op de vruchtbaarheid en zwangerschap bij mensen. Bij dierproeven is gebleken dat het schade kan veroorzaken tijdens de zwangerschap, daarom mag het niet worden gebruikt tijdens de zwangerschap. Als je zwanger wilt worden of als je (onverwacht) zwanger bent, vertel dit dan direct aan je MDL-verpleegkundige of MDL-arts. Hetzelfde geldt voor mannen.

Het is ook niet bekend of tofacitinib overgaat in de moedermelk bij mensen, maar bij dieren gebeurt dit wel. Daarom mag je geen borstvoeding geven als je tofacitinib gebruikt. Het wordt geadviseerd om zwangerschap te voorkomen door bijvoorbeeld anticonceptie te gebruiken, zoals de pil of condooms, ten minste tot 4 weken nadat je gestopt bent met het gebruik van tofacitinib.

Over vaccinaties:

Niet alle vaccinaties mogen worden gegeven tijdens het gebruik van tofacitinib. Overleg altijd met je MDL-arts of MDL-verpleegkundige welke vaccinaties nodig zijn. De griepprik is veilig en wordt ook aanbevolen door je MDL-arts. Tofacitinib zorgt ervoor dat je afweersysteem minder goed werkt, dus het kan zijn dat vaccinaties anders werken dan normaal. Vaccinaties met levende vaccins mogen niet worden gegeven tijdens het gebruik van tofacitinib. Levende vaccins zijn: bof, mazelen, rode hond (BMR), gele koorts, orale polio vaccin, orale tyfus vaccin, dengue vaccin, Rota virus vaccin of BCG moeten vermeden worden tijdens het gebruik

Filgotinib

Voor filgotinib gelden dezelfde regels voor het gebruik , bewaring, en combinatie met andere medicijnen, zoals vermeld bij tofacitinib hoofdstuk. Ook bij filgotinib is het belangrijk om regelmatig bloedonderzoek te laten doen en de afspraken met je MDL-arts/PA of MDL-verpleegkundige goed op te volgen.

Filgotinib neem je in de vorm van pillen. In het begin, de inductiefase, is de dosis

• 1x 200 mg per dag; effect moet binnen 10 weken zichtbaar zijn

Na de inductiefase van Filgotinib, is de dosis

• 1x 200 mg per dag

-Neem de filgotinib op een vast tijdstip van de dag in, dit om de kans te verkleinen dat u de inname niet vergeet

-neem de tablet met of zonder voedsel in, met een minimaal een half glas water

-niet kauwen op de tablet

- bewaar de pillen in de originele verpakking op de plaats waar de temperatuur lager is dan 30 graden en waar ze beschermd zijn tegen vocht. Houd de medicatie goed gesloten en buiten bereik van kinderen en huisdieren..

-controleer altijd de vervaldatum op de verpakking. Gooi overgebleven medicatie nooit in de vuilnisbak, spoel ze niet door de wasbak of toilet. Dit is slecht voor het milieu. Lever ze in bij uw apotheker

Het is belangrijk om te weten dat filgotinib, net als elk ander medicijn, bijwerkingen kan veroorzaken, hoewel niet iedereen ze krijgt. Hier zijn enkele bijwerkingen waarvan je op de hoogte moet zijn, zodat je als het nodig is nodig actie kunt ondernemen:

Mogelijke bijwerkingen:

• misselijkheid ;
• gordelroos: dit is een pijnlijke uitslag met blaren; als je deze klachten hebt, neem dan contact op met je huisarts;
• verstopte neus, pijnlijke keel, hoestklachten;
• aanhoudende hoest, koorts, vermoeidheid en kortademigheid: dit kan duiden op een longontsteking, dus neem contact op met je huisarts of medische behandelaar/MDL-verpleegkundige als je deze symptomen hebt;
• duizeligheid ;
• pijn bij het plassen, sterk ruikende urine, ongemak bij het plassen of rugpijn plus koorts: dit kan wijzen op een urineweginfectie, dus neem contact op met je huisarts of medische behandelaar/MDL-verpleegkundige.

Je behandelaar controleert ook bijwerkingen die je zelf niet merkt door middel van bloedonderzoek, zoals:

• de functie van je lever en nieren;
• je cholesterolgehalte;
• daarnaast bestaat er een licht verhoogde kans op bepaalde vormen van huidkanker bij het gebruik van filgotinib, hoewel deze over het algemeen goed te behandelen zijn.

Omdat filgotinib het afweersysteem onderdrukt, loop je een verhoogd risico op het ontwikkelen van infecties. Als je bijvoorbeeld een gewone verkoudheid hebt zonder koorts, mag je filgotinib gewoon blijven gebruiken. Maar als je symptomen hebt die kunnen wijzen op een ernstige infectie, zoals koorts of algemene ziekteverschijnselen, mag je filgotinib niet gebruiken. In dat geval moet je altijd contact opnemen met je MDL-verpleegkundige, MDL-arts of huisarts.

Niet gebruiken bij:

• actieve tuberculose;
• ernstige infecties zoals sepsis of opportunistische infecties;
• ernstige leverinsufficientie;
• longembolie in voorgeschiedenis;
• hartfalen;
• veneuze trombose-embolie in de voorgeschiedenis;
• als u 75 jaar of ouder bent; filgotinib is (nog) niet getest op patienten met colitis ulcerosa ouder dan 75 jaar;
• erfelijke stollingsziekten;
• maligniteiten;
• patient die zware operatie moet ondergaan;
• overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de hulpstoffen die vermeld worden;
• zwangerschap of borstvoeding;
• ouder bent als 75 jaar: dit medicijn is niet onderzocht bij patienten van 75 jaar en ouder.

Controles bij vóór gebruik van filgotinib

Voor je begint met filgotinib word je eerst gecontroleerd op:

• tuberculose :d.m.v. een screeningslijst (vlgs. de richtlijn TBC-screening voorafgaande aan immunosuppressiva medicatie.FMS.mei2024) Indien afwijkend dan volgt controle van speciaal bloed, longfoto , mantoux-test en consult longarts;
• hepatitis B en C door middel van bloedtest.;
• geschiedenis van herpes zoster en varicella
• cardiovasculair risicofactoren; hoge bloeddruk, cholesterol;
• embolie in de voorgeschiedenis;
• vaccinatiestatus in kaart brengen;
• zwangerschapstest indien van toepassing.

Wanneer je begint met het gebruik van filgotinib, is het erg belangrijk om je te houden aan de afspraken voor bloedafnames en contacten met het MDL-centrum. Dit zorgt ervoor dat je behandelaar goed kan controleren hoe je lichaam reageert op het medicijn. Deze afspraken worden gemaakt volgens de richtlijnen van het Zorgpad - biologicals van het IBD Zorgcentrum Zuidwest Nederland, samen met je MDL-arts/PA of MDL-verpleegkundige.

Bij het starten met filgotinib is het noodzakelijk dat je bloed regelmatig worden gecontroleerd volgens een bepaald schema. Zo kan je MDL-arts goed in de gaten houden hoe je lichaam reageert op het medicijn. En of er bijwerkingen zijn bij inname van het medicijn

Over vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding:

Voor vrouwen is niet bekend of filgotinib invloed heeft op de vruchtbaarheid, maar bij mannen is er een risico op verminderde vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid. Filgotinib kan geboorteafwijkingen veroorzaken als het tijdens de zwangerschap wordt ingenomen, daarom mag het ABSOLUUT NIET worden gebruikt tijdens de zwangerschap. Als je een kinderwens hebt of als je (onverwachts) zwanger bent, vertel dit dan direct aan je MDL-verpleegkundige of MDL-arts. Dit geldt ook voor mannen.

Het is niet bekend of filgotinib via de moedermelk naar de baby kan overgaan, maar bij dieren is dit wel het geval. Daarom mag je geen borstvoeding geven als je filgotinib gebruikt. Het wordt aangeraden om zwangerschap te voorkomen door bijvoorbeeld de pil of condooms te gebruiken, ten minste tot 4 weken nadat je gestopt bent met het slikken van filgotinib.

Vaccinaties

Niet alle vaccinaties mogen worden gegeven tijdens het gebruik van filgotinib. Overleg altijd met je MDL-arts of MDL-verpleegkundige welke vaccinaties nodig zijn. De griepprik is veilig en wordt ook aanbevolen door je MDL-arts. Filgotinib zorgt ervoor dat je afweersysteem minder goed werkt, dus het kan zijn dat vaccinaties anders werken dan normaal. Vaccinaties met levende vaccins mogen niet worden gegeven tijdens het gebruik van filgotinib. Levende vaccins zijn: bof, mazelen, rode hond (BMR), gele koorts, orale polio vaccin, orale tyfus vaccin, dengue vaccin, rota virus vaccin of BCG.

Upadacitinib

Dit medicijn wordt voorgeschreven voor de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Inductiefase

bij M. Crohn <65 jaar:

• 1x per dag 45 mg gedurende 12 weken, indien onvoldoende respons kan de inductieface verlengd worden met 12 weken 1x daags 30 mg
• indien na 24 weken geen respons of loss of respons, dient de behandeling gestopt te worden.

Bij M. Crohn > 65 jaar:

• 1x per dag 45 mg gedurende 12 weken, indien onvoldoende respons kan de inductie verlengd worden met 12 weken 1x daags 45 mg
• indien na 24 weken geen goed respons of loss of respons, dient de behandeling stopgezet te worden

Bij colitis ulcerosa < 65 jaar:

• 1x daags 45 mg gedurende 8 weken, indien onvoldoende respons kan de inductiefase verlengd worden met 8 weken 1x daags 45 mg.
• indien na 16 weken geen goede respons of loss of respons, dient de behandeling stopgezet te worden.

bij colitis ulcerosa > 65 jaar:

• 1x daags 45 mg gedurende 8 weken, indien onvoldoende respons kan de inductiefase verlengd worden met 8 weken 1x daags 45 mg
• indien na 16 weken geen goede respons of loss of respons,dient de behandeling stopgezet te worden

Na de inductiefase volgt de onderhoudsfase

bij M. Crohn <65 jaar:

• 15 mg of 30 mg 1× per dag, afhankelijk van de toestand van de patiënt: 30 mg 1×/dag bij onvoldoende respons op 15 mg 1×/dag of bij een hoge ziektelast.

bij M. Crohn > 65 jaar:

• 15 mg 1×/dag.

bij colitis ulcerosa <65 jaar:

• 15 mg of 30 mg 1× per dag, afhankelijk van de toestand van de patiënt: 30 mg 1×/dag bij onvoldoende respons op 15 mg 1×/dag, bij een hoge ziektelast, of bij een inductiebehandeling van 16 weken

bij colitis ulcerosa > 65 jaar:

• 15 mg 1×/dag.

Hoe neemt u upadacitinib in!

• neem de tablet met een half glas water in, u mag niet kauwen op de tablet of de tablet splitsen, fijnmalen
• gooi de medicatie niet in de afvalbak, maar lever het in bij uw apotheek
• neem de tablet op elk moment van de dag in. Het beste kunt u het beste een vast moment kiezen, dan vergeet je minder snel een dosis
• Bewaring: Bewaar de tabletten in de originele verpakking, buiten het bereik van kinderen en huisdieren, bij een temperatuur lager dan 30 graden Celsius.
• Gebruik met andere medicatie: Upadacitinib wordt momenteel niet gebruikt met andere medicijnen die de afweer onderdrukken.
• Het wordt ook afgeraden om grapefruits, grapefruitsap en producten met grapefruit te gebruiken, omdat dit de bijwerkingen kan versterken.
• Vergeten dosis; neem zo snel mogelijk in, iis de dosis een hele dag vergeten, begin de volgende dag weer opnieuw. Neem nooit een dubbele dosis in.
• wisselwerking met immunocyanine, sint-janskruid, tuberculose medicatie, epilepsiemedicatie,sommige antibiotica, anti-schimmel medicatie
• Niet gebruiken bij: Allergie voor een van de bestanddelen, ernstige infecties, actieve tuberculose, ernstige leverproblemen, zwangerschap, herpes zoster (gordelroos), hepatitis B of C, recente vaccinatie, hoog risico op huidkanker, hartproblemen, hoge bloeddruk, hoog cholesterol, voorgeschiedenis van trombose, nierproblemen, diverticulitis, enzovoort.

Mogelijke bijwerkingen:

kans op infecties, zoals van de luchtwegen

puistjes (acne)

bloedarmoede

misselijk gevoel

ontstekingen haarzakjes in de huid

verhoogd cholesterol

moeheid

hoofdpijn

herpesinfectie, zoals koortslip, genitale wratten of gordelroos

gewichtstoename

leverschade

infecties urinewegen

meer kans op huidkanker

meer kans op haaruitval

Als je last krijgt van ernstige bijwerkingen zoals benauwdheid, pijn op de borst of rug tijdens het ademhalen, neem dan onmiddellijk medische hulp in.

Controles bij gebruik Upadacitinib

Het is NOODZAKELIJK om regelmatig bloedafnames en contacten met het MDL-centrum te hebben om na te gaan hoe je lichaam reageert op het medicijn. Deze afspraken worden gemaakt volgens de richtlijnen van het Zorgpad - biologicals van het IBD Zorgcentrum Zuidwest Nederland, samen met je MDL-arts/PA of MDL-verpleegkundige.

Vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding:

Overleg altijd met je MDL-verpleegkundige of MDL-arts/PA als je een kinderwens hebt. Er is weinig bekend over het gebruik van Upadacitinib tijdens de zwangerschap, daarom wordt het afgeraden tijdens de zwangerschap en bij borstvoeding.

Vaccinaties

Als je upadacitinib gebruikt, kunnen sommige vaccinaties minder goed werken. Zelfs als je al gevaccineerd bent voordat je met upadacitinib begon, kan het zijn dat je mogelijk minder beschermd bent. Het wordt daarom afgeraden om vaccins te nemen die bestaan uit verzwakte levende virussen of bacteriën, zoals: dengue vaccin, gele koorts, BCG, ROTA-virus, waterpokken of orale tyfus vaccin, orale polio vaccin BCG en BMR. Als je deze vaccinaties toch nodig hebt, overleg dan met je MDL-verpleegkundige of MDL-arts/PA.

Dode vaccins, zoals de griepprik, pneumokokken en Covid-vaccinaties, kunnen wel worden toegediend. Soms is een booster noodzakelijk.

Ozanimod

Hoe moet je het medicijn ozanimod gebruiken?

-Ozanimod krijg je in de vorm van capsules.

-Het middel kan met of zonder voedsel ingenomen worden.

-Slik de capsules heel door.

De inductiefase is opgebouwd met na een aantal dagen, verhoging van de dosis

dag 1 t/m 4  ; start met grijze capsules 0,23 mg per capsule 1 per dag

dag 5 t/m 7 ; start met grijs/oranje capsules 0,46 mg per capsule 1 per dag

dag 8 t/m 14 : start met oranje capsule 0,92 mg per capsule 1 per dag

Als er een goede respons(reactie) is na de inductiefase, dan dagelijks 1 capsule van 0,92 mg per dag

Om ervoor te zorgen dat je het meeste voordeel haalt uit ozanimod, is het belangrijk om de dagelijkse dosis in te nemen. Om dit niet te vergeten, kun je een methode vinden waardoor het makkelijker wordt om elke dag op hetzelfde tijdstip de dosis in te nemen:

• Neem de dosis in bij het ontbijt of tijdens het tandenpoetsen.
• Zet een wekker op je telefoon.
• Overweeg het gebruik van een herinneringsapp.
• Leg een herinneringsbrief op een plek waar je het elke dag ziet, zoals de koelkast of de badkamerspiegel.
• Bewaar de pillen in de originele verpakking op een plaats waar de temperatuur lager is dan 30ºC en waar ze beschermd zijn tegen vocht. Houd de fles zorgvuldig gesloten en buiten het bereik en zicht van kinderen. Controleer altijd de vervaldatum op de verpakking. Gooi geen geneesmiddelen in de vuilnisbak en spoel ze zeker niet door de gootsteen of het toilet, omdat dit slecht is voor het milieu. Vraag je apotheker wat je moet doen met overgebleven geneesmiddelen.

Over het gebruik met andere medicijnen: Vertel altijd aan je behandelaar welke medicijnen je gebruikt, omdat ozanimod invloed kan hebben op andere medicijnen die je neemt. Ozanimod mag niet zomaar worden gecombineerd met bepaalde medicijnen, zoals andere krachtige immunosuppressiva, MAO-remmers, rifampicine, gemfibrozil, clopidogrel, β-blokkers of calciumantagonisten.

Mogelijke bijwerkingen van ozanimod zijn er ook, hoewel niet iedereen ze krijgt. Het is belangrijk om hiervan op de hoogte te zijn, zodat je als het nodig is actie kunt ondernemen. Raadpleeg de originele bijsluiter voor een volledige lijst met bijwerkingen.

Mogelijke bijwerkingen:

• lage hartslag en daling van de bloeddruk;
• duizeligheid, duizelingen;
• vermoeidheid;
• misselijkheid ;
• hartkloppingen ;
• urineweginfectie;
• verhoging van de bloeddruk;
• infecties in mond, keel of neus;
• luchtweginfecties, ontsteking van het strottenhoofd;
• afname van witte bloedcellen, waardoor je gevoeliger wordt voor infecties;
• verhoging van de leverwaardes: gele verkleuring van de huid, ogen en slijmvliezen;
• longproblemen en kortademigheid;
• uitslag;
• wazig zien;
• uitbraak van gordelroos (herpes zoster), herpes simplex of koortsblazen (orale herpes);
• hoofdpijn.

In de officiële bijsluiter lees je hoe vaak deze bijwerkingen voorkomen. Ozanimod blijft ongeveer 3 maanden aanwezig in het lichaam, nadat je ermee bent gestopt. Kan zijn dat het ook even duurt voordat de bijwerkingen verdwenen zijn. Als ze na 3 maanden nog aanwezig zijn, neem dat contact op met de MDL-verpleegkundige

Pas extra op voor:

• infecties, dit kan ook nog ontstaan na stoppen van ozanimod;
• te veel zonlicht en UV-straling; bescherm jezelf met een factor 50 en vermijd zonnebank;
• geen PUVA-fotochemotherapie;
• ernstige hoofdpijn, verwardheid, epileptische aanvallen of visuele stoornissen: raadpleeg onmiddellijk de arts.

Niet gebruiken bij:

• actieve tuberculose;
• ernstige infecties zoals sepsis of opportunistische infecties;
• ernstige leverinsufficientie;
• longembolie in voorgeschiedenis;
• hartfalen;
• myocardinfarct, instabiele angina pectoris,beroerte, TIA
• veneuze trombus-embolie in de voorgeschiedenis
• als u 75 jaar of ouder bent; filgotinib is (nog) niet getest op patienten met colitis ulcerosa ouder dan 75 jaar
• erfelijke stollingsziekten;
• maligniteiten;
• patient die zware operatie moet ondergaan;
• overgevoeligheid voor de werkzame stof of voor een van de hulpstoffen die vermeld worden;
• zwangerschap of borstvoeding;
• ouder bent als 75 jaar: dit medicijn is niet onderzocht bij patienten van 75 jaar en ouder.

Controles vóór gebruik van ozanimod

Voor je begint met ozanimod word je eerst gecontroleerd op:

• tuberculose d.m.v. een screeningslijst (vlgs. de richtlijn TBC-screening voorafgaande aan immunosuppressiva medicatie.FMS.mei2024) Indien afwijkend dan volgt controle van speciaal bloed, longfoto , mantoux-test en consult longarts;
• hepatitis ,B en C door middel van bloedtest;
• algemeen bloedbeeld om bloedarmoede uit te sluiten en leverfuncties, cholesterol ;
• ontlasting feaces calprotectine;
• ECG (recent), bloeddruk en hartslag;
• screening varicella zoster; indien geen bewezen immuniteit, advies vaccineren;
• cardiovasculair risicofactoren: consult cardioloog;
• Bij DM; controle op uveïtis of retina-aandoeningen ;
• embolie in de voorgeschiedenis;
• vaccinatiestatus in kaart brengen;
• zwangerschapstest indien van toepassing.

Wanneer je begint met het gebruik van ozanimod, is het NOODZAKELIJK dat je je houdt aan de gemaakte afspraken voor bloedafnames en contacten met het MDL-centrum. Op deze manier kan je behandelaar goed nagaan of het medicijn helpt voor jou. Deze afspraken worden gemaakt volgens de richtlijnen van het Zorgpad - biologicals van het IBD Zorgcentrum Zuidwest Nederland, samen met je MDL-arts/PA of MDL-verpleegkundige.

Bij het starten met ozanimod zal je bloed regelmatig worden gecontroleerd volgens een bepaald schema. Dit stelt je MDL-arts in staat om goed in de gaten te houden hoe je lichaam reageert op het medicijn.

Over vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding:

Wat betreft vruchtbaarheid, zwangerschap en borstvoeding: Voor vrouwen is niet bekend of ozanimod invloed heeft op de vruchtbaarheid, en er is ook geen informatie bekend over de veiligheid van het middel tijdens de zwangerschap. Daarom mag ozanimod ABSOLUUT NIET worden gebruikt tijdens de zwangerschap. Als je een kinderwens hebt of als je (onverwachts) zwanger bent, vertel dit dan direct aan je MDL-verpleegkundige of MDL-arts. Dit geldt ook voor mannen.

Het is ook niet bekend of dit medicijn in de moedermelk overgaat naar de baby toe. Bij dieren gebeurt dit wel daarom mag je geen borstvoeding geven als je ozanimod gebruikt. Het advies is om te voorkomen dat je zwanger wordt door bijvoorbeeld de pil of condoom te gebruiken. Dit in ieder geval tot 3 maanden nadat je gestopt bent met het slikken van ozanimod

Over vaccinaties:

Niet alle vaccinaties mogen worden gegeven tijdens het gebruik van ozanimod. Overleg altijd met je MDL-arts of MDL-verpleegkundige welke vaccinaties nodig zijn. De griepprik is veilig en wordt ook aanbevolen door je MDL-arts. Ozanimod zorgt ervoor dat je afweersysteem minder goed werkt, dus het kan zijn dat vaccinaties anders werken dan normaal. Vaccinaties met levende vaccins mogen niet worden gegeven. Levende vaccins zijn:dengue vaccin, gele koorts, BCG, ROTA-virus, waterpokken of orale tyfus vaccin, orale polio vaccin BCG en BMR.

Algemene informatie

Indien u medicatie gebruik, is het handig om via uw apotheek of politheek een uitdraai mee te nemen welke medicatie u nodig heeft.

Het is ook erg handig om een Europees Medisch Paspoort aan te vragen.

Vraag een Europees Medisch paspoort aan

Andere belangrijke informatie gelden voor alle JAK-remmers/S1P receptor modulator:

• Alcohol: Het is geen probleem als je tijdens de behandeling met deze medicijnen heel soms een glas drinkt; maar geen alcohol is het beste keuze.
• Autorijden: Deze medicijnen veroorzaken geen sufheid of slaperigheid, dus er is geen bezwaar tegen autorijden;
• Operaties en andere (tandheelkundige) ingrepen: Door het gebruik van deze middelen heb je een groter risico op infecties;
• Geef dit op tijd door aan je tandarts of arts voordat je een operatie ondergaat. Indien nodig kunnen er passende maatregelen worden genomen;
• Reizen: Als je naar het buitenland reist, neem dan altijd een medicijnpaspoort mee, dat je kunt krijgen bij je apotheek of bestel Europees Medisch Paspoort bij www.sdu.nl
• bekijk je vaccinatiestatus indien u naar het buitenland op vakantie gaat en overleg met uw MDL-verpleegkundige
• Bijwerkingen: Eventuele bijwerkingen die niet vermeld staan in de bijsluiter, kun je melden bij DrugSafety.Benelux@glpg.com.

De MDL-verpleegkundige zal bij start van een JAK-remmer de huisarts op de hoogte brengen door een digitale brief over gebruik en de bijwerkingen als extra monitoring.

Tot slot

Als je na het lezen van deze folder nog vragen heeft, dan kunt u via het MDL-centrum een telefonische of fysieke afspraak maken met uw MDL-verpleegkundige.

Voor het maken voor een afspraak neemt u contact op met het MDL-centrum

bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 08.15 - 16.15 uur op T 010-2975374

Zorgportaal/Beter Dichtbij App (BSA)

Je kunt inloggen op uw portaal mijnikazia.nl. Dit is een beveiligde verbinding via internet, waarmee je jouw medische gegevens kunt inzien. Je kunt inloggen met jouw digiD, rijbewijs of identiteitskaart.

In het portaal heb je toegang tot:

• toekomstige afspraken
• medicatieoverzicht
• correspondentie van de specialist met de huisarts of andere zorgverlener
• uitslagen van röntgen, bloed en andere onderzoeken
• informatiefolders over onderzoeken, medicatie, MDL-verpleegkundige e.d.

Belangrijke informatie:

Als de uitslagen van onderzoeken nog niet zichtbaar zijn, betekent dit dat ze nog niet bekend zijn. Ook je zorgverlener heeft dan nog geen uitslag. Sommige uitslagen kunnen langer op zich laten wachten. Je hoeft hiervoor niet naar het MDL-centrum te bellen.

In het Ikazia ziekenhuis maken we gebruik van de BeterDichtbij App (BDP). Na aanmelding bij de betreffende polikliniek kun je deze app downloaden via de app-store. Via de BDP kun je vragen stellen aan de polikliniek MDL. De doktersassistenten zullen je vragen bekijken en doorsturen naar de MDL-verpleegkundige of MDL-arts. Er wordt getracht om binnen 3 dagen uw vragen te beantwoorden. Indien er een spoedgeval is of zeer dringende vraag, gebruik dan niet de BDA

Je kunt deze app gebruiken voor:

• Het bestellen van herhaalrecepten (met uitzondering van infusen en injecties).
• Het stellen van vragen (geen spoed) over je situatie met betrekking tot de ziekte van Crohn/colitis ulcerosa.

Let op: De optie "mailen" is niet langer beschikbaar vanwege de AVG-wetgeving.

Extra informatie:

www.crohn-colitis.nl

www.efcca.org

www.ecco-ibd.eu

www.mld.nl

www.sdu.nl

deze folder is gemaakt door MDL-verpleegkundige Ikazia ziekenhuis aan de hand van informatie crohn&colitis vereniging, folder Amsterdam UMC en folder Abbvie