Name: a&m impact
Price range: $

Longreactiveringsdagboek

Dit boekje meebrengen bij elk bezoek aan het ziekenhuis!

Dit dagboek is van:

Voorwoord

Geachte heer, mevrouw,

Dit is uw eigen patiënten-dagboek. Wij hebben geprobeerd zoveel mogelijk nuttige informatie voor u te verzamelen.

In dit dagboek kunt u uw eigen vorderingen bijhouden tijdens de longreactivering. Het doel is dat alle belangrijke gegevens overzichtelijk zijn, zowel voor uw behandelaars als voor uzelf. Daarom is het belangrijk dat u dit dagboek altijd meeneemt wanneer u naar het ziekenhuis komt voor een afspraak.

Verder vindt u in dit dagboek belangrijke telefoonnummers die u kunnen helpen nadat uw re-activering bij ons is afgerond.

Wij wensen u veel succes en plezier tijdens de re-activering.

Inhoud

Voorwoord
Longrevalidatie informatie
Bewegen en voeding
Informatie klinische psychologie
Intakeformulier longreactivering
Doelen longreactivering
De Borgschaal
Huiswerkoefeningen
Evaluatie longreactivering
Belang van blijven bewegen
Overige

Waarom longreactivering?

U heeft al een tijd problemen met uw longen. Daardoor kunt u moeite hebben met dagelijkse dingen, zoals wandelen, fietsen of traplopen. Soms merkt u ook dat uw ziekte invloed heeft op werk of vrije tijd. Kortom: u kunt door uw ziekte niet alles meer doen wat u wilt.

Doel van longreactivering

Het belangrijkste is dat u zo zelfstandig mogelijk kunt blijven. Met longreactivering werken wij samen met u om dit te verbeteren.

Dit kan bijvoorbeeld door:

Uw medicijnen aan te passen.
U te leren omgaan met minder energie, zodat u dagelijkse dingen weer kunt doen.
Twee keer per week (dinsdag en vrijdagmiddag) oefent u een uur om uw conditie beter te maken. Zo kunt u bijvoorbeeld weer langere stukken lopen of meedoen aan een hobby of sport.

Samen maken we een oefenprogramma. Dat bestaat uit:

Oefeningen voor uw conditie
Oefeningen voor uw ademhaling en houding
Oefeningen om uw luchtwegen schoon te houden

Ook krijgt u uitleg over:

Uw ziekte en hoe die werkt
Hoe uw medicijnen helpen
Hoe u uw ademhaling kunt gebruiken
Voeding bij COPD

Multidisciplinair team:
Wie kijken er mee?

Longarts
Longverpleegkundige
Fysiotherapie
Diëtiste
Maatschappelijk werk
Psycholoog
Logopedie

Aanmelden:
De longarts verwijst u door naar de longverpleegkundige.
De longverpleegkundige :
* Geeft uitleg over het revalidatietraject

* Vult met u de ziektelastmeter in, deze wordt beoordeelt door de psycholoog
* Doet de VVMI meting, voor eventuele doorverwijzing naar de diëtiste
* Kijkt of u al een afspraak heeft voor een fietstest

Het belang van goede voeding en voldoende bewegen

Het doen van de algemene dagelijkse handelingen is voor veel mensen iets vanzelfsprekends; werken, boodschappen doen, traplopen, wandelen en fietsen kosten hen schijnbaar weinig moeite. Voor het verrichten van deze handelingen is energie nodig. De meest bekende energiebron is de dagelijkse maaltijd; deze bevat in de regel voldoende koolhydraten, eiwitten en vetten. Door voldoende te eten en te bewegen blijft het lichaam in een goede conditie.

De rol van voeding bij COPD

Mensen met COPD hebben door hun ziekte vaak meer energie en eiwitten nodig. Alleen al het ademen kost veel meer energie dan bij gezonde mensen. In ernstige gevallen kan dit oplopen tot wel 40% van de energie die u per dag heeft. Daardoor houdt u minder energie over voor andere dingen, zoals lopen, praten of aankleden. Om toch alles te kunnen doen, gaat uw lichaam energie halen uit vet en spieren. Hierdoor kunt u spiermassa verliezen.

Tegelijkertijd eten mensen met COPD vaak minder. Eten kost namelijk energie en kan benauwdheid geven. U heeft dus meer energie nodig, maar krijgt juist minder binnen.

Minder spieren zorgen ervoor dat u minder beweegt. Minder bewegen zorgt weer voor nog minder spieren. Zo kunt u in een neerwaartse spiraal terechtkomen.

Daarom is voldoende en goede voeding heel belangrijk bij COPD.

Gewichtsverlies

Het kan zijn dat het lichaam behoefte heeft aan extra energie. Deze verhoogde behoefte kan de volgende oorzaken hebben:

Een versnelde stofwisseling (door ontstekingen of medicatie)
Een verhoogd energieverbruik
Een minder goed energieverbruik

Daarbij kan er bij COPD sprake zijn van een verminderde voedsel-inname. De oorzaken hiervoor kunnen als volgt zijn:

Kortademigheid
Chronische vermoeidheid
Immobiliteit
Angst
Depressie

Als u COPD heeft, gebruikt uw lichaam vaak meer energie. Tegelijk kan het zijn dat u minder eet. Hierdoor heeft u meer kans om af te vallen.

Bij COPD is het juist belangrijk dat u op gewicht blijft. Als u te veel afvalt, kunt u ondergewicht krijgen. Ook neemt uw spiermassa af.

Dat betekent dat niet alleen de spieren in uw armen en benen zwakker worden, maar ook uw ademhalingsspieren.

Daarom is het heel belangrijk dat u op een gezond gewicht blijft.

Voedingstherapie in combinatie met bewegen helpt

Het stoppen van deze neerwaartse spiraal begint met goede voeding. Het doel van voedingstherapie is om uw conditie te verbeteren.

Maar net als bij sporters is alleen goed eten niet genoeg. Als u niet genoeg beweegt, wordt extra energie omgezet in vet in plaats van in spieren.

Daarom is het belangrijk dat u op een goede en veilige manier blijft bewegen. Zo blijven uw spieren sterk of worden ze weer sterker.

Een combinatie van gezonde voeding en extra beweging kan zorgen voor een beter gewicht, meer spierkracht en een betere conditie.

Daardoor heeft u als COPD-patiënt minder moeite met dagelijkse dingen, zoals lopen, traplopen of aankleden.

Voedingsadviezen bij COPD

Wat heeft u dagelijks nodig?

Gezond eten en drinken betekent vooral gevarieerd eten. Alleen dan worden alle benodigde voedingsstoffen binnen gekregen.

De aanbevolen hoeveelheid voor volwassenen is als volgt:

Voedingsmiddel	Aanbevolen hoeveelheid
Brood	5-7 sneetjes
Halvarine op brood	5 gram per sneetje
Melk en melkproducten	3 porties
Kaas	1-2 plakken
Vlees, vis, kip, of ei	100 gram (75 gram gaar product)
Vleeswaren	1-2 plakjes
Margarine /olie	15 gram (voor de bereiding)
Aardappelen, pasta of rijst	3-5 stuks/lepels (150-200 gram)
Groenten	3-4 opscheplepels
Fruit	2 stuks
Noten (ongezouten)	25 gram
Vocht	Minimaal 1,5 liter

Eiwitten

Goed eten is voor iedereen belangrijk. Daarmee krijgen we alle energie (calorieën, brandstof voor het lichaam), eiwitten (bouwstenen van het lichaam), vitamines en mineralen binnen die het lichaam nodig heeft. Soms lukt het niet om voldoende te eten, dan is het raadzaam om voedingsmiddelen te gebruiken met extra eiwit of eventueel het gebruik van dieetproducten te overwegen.

Mensen met COPD hebben meer eiwitten nodig dan mensen zonder COPD. Eiwitten zijn de bouwstenen voor het lichaam en spelen een belangrijke rol bij de spieropbouw. Door te weinig eiwit te eten verliest u spieren, waardoor uw conditie verslechtert.Producten die veel eiwit bevatten zijn bijvoorbeeld: melkproducten (met name kwark), vlees (waren), vis, kaas, eieren, peulvruchten, pinda’s en noten.

Er zijn verschillende mogelijkheden om uw dagelijkse voeding met eiwitten en indien nodig met calorieën uit te breiden. Hieronder vindt u verschillende adviezen en tips.

Praktische adviezen:

Deze adviezen kunnen u helpen om méér eiwitten binnen te krijgen:

Verdeel de maaltijden over de dag. Gebruik naast de drie hoofdmaaltijden ook tussenmaaltijden;
Vermijd te grote porties en zorg voor variatie;
Neem rustig de tijd om te eten;
Kies voor volle producten, zoals: volle melk producten, roomboter en vette vleeswaren. Indien er sprake is van overgewicht kies dan voor halfvolle producten, (dieet) margarine en minder vette vleeswaren;
Kies voor energierijke dranken, zoals: melkdranken en vruchtensappen;
Ongeklopte slagroom of koffieroom kunt u verwerken in: koffie, melkdranken, verschillende toetjes, soepen, sauzen, groenten en bijvoorbeeld aardappelpuree.

Kortademigheid of vermoeidheid

Rust voor het eten;
Eet vaker kleinere porties;
Gebruik een goede houding en ademhalingstechniek tijdens het eten;
Gebruik de warme maaltijd op het tijdstip van de dag waarop u zich het beste voelt;
Eet langzaam en kauw goed;
Slik een hap in één keer door, haal adem voordat u de volgende hap neemt;
Eet voedsel dat makkelijk te kauwen is;
Zacht voedsel is het makkelijkst te eten omdat er minder op gekauwd hoeft te worden;
Maak eenvoudig te bereiden maaltijden of geef u op voor een maaltijd bezorgservice;
Neem u medicatie op de juiste tijd en op de juiste wijze in;
Krijgt u zuurstof toegediend, ga hier dan tijdens de maaltijd mee door.

Slechte eetlust

• Probeer maaltijden die er smakelijk uitzien en lekker ruiken;

• Zorg voor voldoende variatie in uw voeding;

• Gebruik de warme maaltijd op het tijdstip van de dag waarop u zich het beste voelt;

• Drink een half uur voor de maaltijd een beetje bouillon.

Droge mond

Kauw uw voedsel goed; hierdoor krijgt u meer speeksel in de mond;
Drink bij iedere hap voedsel een klein beetje water; doet u dat niet als u zich snel verslikt. Als u zich snel verslikt meldt u dat dan bij iemand van het longreactiveringsteam;
Houd altijd iets te drinken bij de hand ook ’s nachts;
Gebruik veel jus of saus of appelmoes bij uw warme maaltijd, bij overgewicht wordt dit afgeraden;
Beleg uw boterhammen met een smeerbaar, zacht beleg;
Spoel uw mond met citroenthee of met mondwater (drogist);
Zuurtjes, pepermunt en (suikervrije) kauwgom geven meer speeksel in uw mond.

Slijmvorming in de mond

Spoel uw mond na het eten met mineraalwater (met prik);
Neem tijdens het eten geregeld een slokje van een zurige drank; bijvoorbeeld sinaasappelsap of citroenthee.
Geef de voorkeur aan zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt, deze melkproducten veroorzaken minder slijmproductie.
Let er op dat u geen melkproducten weglaat uit uw voeding;
Hoe zoeter het eten, hoe meer slijmvorming er optreedt.

Vol gevoel (snelle verzadiging)

Eet langzaam en kauw goed;
Vermijdt het gebruik van gasvormende producten; bijvoorbeeld uien, spruitjes, koolsoorten, koolzuurhoudende dranken en bier;
Gebruik voedsel dat zo snel mogelijk de maag passeert; bijvoorbeeld koude producten of producten op kamer-temperatuur en vloeibare voedingsmiddelen;
Gebruik voedingsmiddelen in kleine porties.

Aanvullende voedingssupplementen

Als het met bovenstaande adviezen toch moeilijk is in gewicht aan te komen (of u zelfs blijft afvallen), is het raadzaam om contact op te nemen met een diëtist. De diëtist kan u aanraden gebruik te maken van aanvullende drinkvoeding. Samen met de diëtist kunt u uitzoeken welk product voor u het meest geschikt is. Om voor vergoeding in aanmerking te komen, heeft u een machtiging nodig van uw arts of diëtist. Een verwijzing naar de diëtist bij onbedoeld gewichtsverlies kan u aanvragen bij uw longarts of longverpleegkundige.

Meer informatie

Het Voedingscentrum

Bij het voedingscentrum kunt u terecht voor al u vragen op het gebied van de voeding.

Internet: www.voedingscentrum.nl

Informatie klinische psychologie

Als u COPD heeft, betekent dit dat uw longen blijvend ziek zijn. Hierdoor kunt u minder dan vroeger bij lichamelijke inspanning.

Dit kan ook invloed hebben op hoe u zich voelt. U moet leren omgaan met uw beperkingen. Dat is niet altijd makkelijk. U kunt zich bijvoorbeeld teleurgesteld, boos, verdrietig of bang voelen. Dat is heel normaal. Ook de mensen om u heen kunnen merken dat u een moeilijke periode doormaakt.

Misschien vergelijkt u zichzelf vaak met hoe het vroeger ging. Dat kan gevoelens geven van boosheid, machteloosheid of zorgen over de toekomst.

Na verloop van tijd leert u meestal beter omgaan met uw nieuwe situatie. U leert uw activiteiten aan te passen aan wat u nu aankunt. Daardoor kunnen negatieve gevoelens minder worden en kunt u meer rust ervaren. U leert ook beter uw energie te verdelen, andere doelen te kiezen en uw beperkingen te accepteren.

De speciale training van de afdeling Fysiotherapie kan u helpen bij dit proces.

Heeft u behoefte aan extra ondersteuning? Dan kunt u worden aangemeld voor een gesprek met een maatschappelijk werker of psycholoog.

Intake formulier reactivering

Aangevraagd door:

O R. Heller- Baan

O F.A.H. Jacobs

O M.K. Greefhorst

O C.W.H.M. Kroese-Bovée

0 J.G. van Harten

Diagnose: Astma / COPD / Emfyseem / Overige

B :

O :

D :

E :

Index :

Medicatie :

Cardiaal beperkt / ventilatoir beperkt

O2:

Bijkomende diagnoses:

	Begin	Eind
Ergometrie
Duur
Wmax
Hfmax
Saturatie rust
Saturatie na test
Borgscore benauwdheid
Borgscore vermoeidheid

Wandeltest dd
Saturatie rust
Saturatie na test
Hartslag rust
Hartslag na test
Gelopen afstand
Borgscore benauwdheid
Borgscore vermoeidheid
Kracht Q-ceps li
re
Kracht Biceps li
re

Doelen waaraan u wilt werken tijdens de longreactivering

• Somatisch:

eigen grenzen leren kennen;
conditie verbeteren;
makkelijker opbrengen van slijm;
minder snel benauwd zijn.

• Psychisch:

angst voor inspanning overwinnen;
beter omgaan met de longziekte.

• Sociaal:

hervatten werk/huishouden;
hervatten vrije tijdsbesteding.

• Secundaire preventie:

meer weten over de longen en hun werking;
stoppen met roken volhouden;
actieve leefstijl ontwikkelen;
gezond voedingspatroon ontwikkelen;
nauwkeurig innemen van de medicijnen.

Opmerkingen:

Conclusies

Patiënt komt in aanmerking voor:

longrevalidatie;
maatschappelijk werk;
psycholoog;
diëtiste;
logopedie.

De Borgschaal

Is een hulpmiddel voor de patiënt om de zwaarte van een lichamelijke inspanning en de mate van benauwdheid in te schatten.

Geef tijdens de lichaamsbeweging aan hoe benauwd je door de belasting wordt.
Bekijk de score van 0-10.
0 betekent geen enkele benauwdheid, 10 betekent maximale benauwdheid.
Probeer uw gevoelens zo eerlijk mogelijk te beschrijven, zonder te overwegen hoe zwaar de belasting is.
Over – of onderschat jezelf niet. Alleen jouw eigen gevoel is belangrijk, niet wat andere mensen aangeven.
Kijk naar de schaal en beschrijvingen, kies een getal (0-10).

Oefeningen voor thuis

In dit oefenschema staan een aantal oefeningen beschreven. Deze oefeningen kunt u gebruiken, om op de dagen dat u geen longreactivering heeft, zelf thuis te oefenen. U kunt dan steeds een keuze maken uit de oefeningen die door de fysiotherapeut voor u zijn aangekruist. Het is belangrijk om niet iedere dag te oefenen. Zorg ervoor dat u iedere week 2 rustdagen heeft, waarop u niet traint.

Succes!

1. Armspieren

Rechtop in stoel zitten en opdrukken via leuning.

maal.

Met beide handen elastiek vastpakken en deze op schouderhoogte zijwaarts uit elkaar trekken.

maal.

Op het elastiek gaan staan, de elleboog in de zij gedrukt, arm buigen en weer strekken.

maal links en rechts.

Op het elastiek gaan staan en de arm gestrekt voorwaarts heffen.

maal links en rechts.

Op het elastiek gaan staan en de arm gestrekt zijwaarts heffen.

maal links en rechts.

Elastiek vasthouden alsof de rug wordt afgedroogd. Bovenste arm uitstrekken en weer buigen.

maal links en rechts.

Handen in de nek gevouwen en ellebogen naar achteren bewegen.

maal.

2. Beenspieren

Op stoel zitten, benen een voor een strekken en tenen naar u toe halen.

maal links en rechts.

Op stoel zitten en hoge passen op de plaats maken.

maal links en rechts.

In stand, elastiek om de taille binden en laten zakken tot enkels, zijwaarts lopen.

In stand/zit, elastiek om de taille binden en laten zakken tot enkels, 1 been zijwaarts optillen.

maal links en rechts.

In stand, elastiek om de taille binden en laten zakken tot enkels, voorwaarts lopen.

In stand/zit elastiek om taille binden en laten zakken tot enkels, 1 been voorwaarts optillen.

maal links en rechts.

In stand, elastiek om de taille binden en laten zakken tot enkels, achteruit lopen.
In stand/zit, elastiek om de taille binden en laten zakken tot enkels, 1 been achterwaarts bewegen

maal links en rechts.

In stand voor de eerste trede van de trap, deze voorwaarts opstappen en achterwaarts afstappen

maal minuten.

Squat: zak door je knieën alsof je op een stoel gaat zitten en ga weer staan. Let op dat de knieën niet voorbij de tenen komen.

3. Buik- en rugspieren

In ruglig met opgetrokken benen de rug hol en bol maken(bekken kantelen).

maal.

In ruglig, met opgetrokken benen, bekken achterover gekanteld, handen in de nek, het hoofd en de schouders van de grond optillen.

maal.

Als vorige oefening, maar indraaien met rechter elleboog richting linker knie en andersom.

maal links en rechts.

In ruglig met opgetrokken benen, billen samenknijpen en deze van de grond aftillen (bruggetje maken).

maal.

Als vorige oefening, maar dan 1 been optillen.

maal links en rechts.

In buiklig, hoofd en armen optillen (kan ook met bal in handen).

maal.

In kruiphouding de rug hol en bol maken (bekken kantelen).

maal.

In kruiphouding 1 been optillen en dit 10 seconden vasthouden.

maal links en rechts.

Als vorige oefening, maar dan ook tegengestelde arm optillen,10 seconden vasthouden.

maal links en rechts.

Evaluatie longreactivering

Gestelde doelen voor aanvang reactivering: Resultaat

Somatische doelen – ± +

⎕ eigen grenzen leren kennen; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ conditie verbeteren; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ makkelijker opbrengen van slijm; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ minder snel benauwd zijn. ⎕ ⎕ ⎕

Psychische doelen – ± +

⎕ angst voor inspanning overwinnen; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ beter omgaan met de longziekte. ⎕ ⎕ ⎕

Sociale doelen – ± +

⎕ hervatten werk/huishouden; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ hervatten vrije tijdsbesteding. ⎕ ⎕ ⎕

Secundaire preventie – ± +

⎕ meer weten over de longen en hun werking; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ stoppen met roken volhouden; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ actieve leefstijl ontwikkelen; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ gezond voedingspatroon ontwikkelen; ⎕ ⎕ ⎕

⎕ nauwkeurig innemen van de medicijnen. ⎕ ⎕ ⎕

Wandeltest

aanvang: meter, borgscores: en

eind: meter, borgscores: en

Fietstest

aanvang: min. op Watt, borgscores en

eind: min. op Watt, borgscores en

VVMI

aanvang: %

eind: %

BMI

aanvang:

eind:

Kracht

Q-ceps aanvang li re

Q-ceps eind li re

Biceps aanvang li re

Biceps eind li re

Belang van blijven bewegen

Door mee te doen aan de longreactivering heeft u uw conditie verbeterd. Om deze conditie te behouden, is het belangrijk dat u een paar keer per week blijft sporten of bewegen. Doet u dat niet, dan gaat uw conditie weer achteruit.

Samen bewegen werkt vaak motiverend. U kunt bijvoorbeeld sporten met anderen. Maar u kunt ook thuis oefenen. Blijf de oefeningen doen die u heeft geleerd. Ga daarnaast regelmatig fietsen of wandelen.

Uw fysiotherapeut kan u helpen met adressen van sportmogelijkheden bij u in de buurt. U mag zelf kiezen waar u gaat sporten.

Het belangrijkste is dat u iets kiest wat u leuk vindt. Als u plezier heeft in bewegen, houdt u het langer vol. Kies dus iets dat bij u past!

Sportadressen bij u in de buurt

Adressen van fysiotherapeuten waar u verder kunt sporten kunt u vinden via de website van LEF: www.lef010.nl.

Klik op therapeuten, en kies uw regio. ukrijgt dan de lijst te zien van alle fysiotherapeuten die zijn aangesloten bij ons netwerk.

Heeft u geen computer of komt u er niet uit dan wil uw fysiotherapeut u zeker helpen bij het zoeken naar een goed vervolgadres.

Stoppen met roken

Roken is het slechtste wat u kunt doen als u problemen heeft met uw longen of luchtwegen. Uw luchtwegen raken dan nog meer geïrriteerd. Ook krijgt u sneller schade aan uw longen dan mensen die geen longproblemen hebben. Na een paar jaar kan dat zorgen voor ernstige problemen met ademhalen.

Daarom verwachten we van iedereen die meedoet aan het longprogramma dat hij of zij niet rookt.

Het heeft weinig zin om hard te werken aan uw conditie, terwijl u die tegelijk weer afbreekt door te roken. Ook is het niet prettig voor anderen in de groep. Zij doen hun best om niet te roken. Het is dan vervelend als iemand naar rook ruikt.

Meeroken (als anderen in huis roken) is ook heel ongezond. Het is daarom belangrijk dat er in huis niet meer gerookt wordt.

Vindt u stoppen met roken nog moeilijk? Neem dan contact op met de longverpleegkundige. Zij kan u helpen.

Longverpleegkundige

De longverpleegkundige heeft dagelijks telefonisch spreekuur tussen 8.00 en 9.00 uur.

T 010 297 5763

E longverpleegkundigen@ikazia.nl

Internetsite

Uw long-artsen hebben een eigen internetsite met informatie voor patiënten en met links naar diverse ziektebeelden.

Surf naar: www.longartsen.nl

De website van het Ikazia Ziekenhuis is: www.ikazia.nl

Links en andere websites

Longreactivering dagboek