Stent, Voedingsadvies bij

Voedingsadviezen bij een stent

(buis) in de slokdarm, maag of twaalfvingerige darm

Diëtetiek

Voedingsadviezen bij een stent (buis) in de slokdarm, maag of twaalfvingerige darm

Een stent (buis) in de slokdarm, maag of twaalfvingerige darm is bij u geplaatst omdat u problemen heeft bij de doorgang van eten en drinken in het lichaam. De stent zorgt ervoor dat het eten en drinken weer gemakkelijker door de slokdarm, maag en twaalfvingerige darm gaat. De stent mist de beweging van de darm en er is minder ruimte, waardoor voedsel kan blijven steken. Om te voorkomen dat de stent verstopt raakt, kunt u onderstaande adviezen opvolgen.

Als de stent geplaatst is, gebruikt u eerst vloeibare en daarna gemalen voeding. Daarna kunt u uw voeding aanpassen tot een zo normaal mogelijke (fijn gekauwde) voeding.

• Vloeibare voeding: alleen vloeibare voeding, zoals alle soorten dranken, vla, pap en yoghurt. Geen 'vaste'voeding.

• Gemalen consistentie: voedingsmiddelen die grove vezels of harde stukjes bevatten, malen of vermijden.

Verstopping voorkomen:

• Kook uw eten goed gaar en prak of snijd het goed fijn;

• Kauw goed. Kauw ongeveer twee keer zo lang als normaal; de warme maaltijd pureren is alléén noodzakelijk als kauwen niet goed mogelijk is;

• Eet langzaam en met aandacht en bij voorkeur in een rechtopzittende houding;

• Eet meerdere keren per dag een kleine maaltijd; gebruik naast de hoofdmaaltijden ook tussenmaaltijden;

• Drink per dag voldoende, 1,5 liter en altijd royaal bij de maaltijd;

• Neem 1-1,5 uur na de maaltijd altijd een glas vocht;

• Drink meteen iets als u het idee heeft dat de voeding niet snel genoeg passeert;

• Blijf na het eten een tijdje rechtop zitten, zodat het eten beter zakt;

• Ga niet met een volle maag naar bed en ga niet (direct na het eten) plat liggen om terugvloeiing van eten uit de maag te voorkomen. Verhoog desnoods uw hoofdeinde iets (verhogen met ongeveer 10 cm);

• Eet 1 tot 1 ½ uur voor het slapen gaan niet meer;

• Het opboeren van lucht kan een gevoel van opluchting geven. Dit gaat niet altijd gemakkelijk. Koolzuurhoudende dranken bevorderen het opboeren.

• Wees voorzichtig met grove en vezelige voedingsmiddelen en vermijd voedingsmiddelen die de stent kunnen verstoppen. In het volgende overzicht wordt per productgroep uitgelegd wat u beter wel en niet kunt eten.

Voedingsmiddelen

Brood

Gebruik geen oud (droog) brood, grof volkorenbrood, roggebrood, zuurdesembrood, (meergranen)brood met pitten en zaden en noten. Eet ook geen kleffe voedingsmiddelen zoals vers witbrood, witte bolletjes, pannenkoeken die niet goed gaar zijn en ontbijtkoek. Alle andere broodsoorten, beschuit, crackers en toastjes kunnen worden gebruikt, eventueel zonder korst. Gebruik in elk geval geen harde korsten. U kunt brood ook vervangen door (brood)pap of gare wentelteefjes.

Margarine

Smeer uw boterham dik in met (dieet)margarine (of roomboter).

Broodbeleg

Gebruik broodbeleg dat smeuïg is en makkelijk doorslikt: smeerkaas, smeerworst, gladde paté, leverpastei, roerei, sandwichspread, jam, alle soorten stroop of honing. Draderige vleeswaren zoals rosbief, rookvlees en fricandeau kunt u beter niet eten of ze eerst goed fijnsnijden. Producten met chocolade zoals hagelslag en chocoladepasta geven vaak meer slijm. Gebruik geen pindakaas of notenpasta met stukjes.

Pap

Alle soorten pap zijn toegestaan. Melk, vla en pap kunnen slijmvorming veroorzaken. Dit kan worden tegengegaan door een paar slokjes thee of vruchtensap na het gebruik van deze melkproducten te nemen. Zure melkproducten zoals karnemelk, yoghurt en kwark geven minder slijm.

Fruit

Alle soorten zacht fruit zijn toegestaan: aardbeien, kiwi, perzik, meloen. Wees voorzichtig met grote en harde stukken fruit zoals appel, ananas en harde peer. Verwijder de schillen en/of pitten van bijvoorbeeld appel, peer, bessen en druiven. Van citrusfruit zoals sinaasappel en grapefruit is het beter om alleen het gezeefde sap te gebruiken. De grove velletjes kunnen namelijk een verstopping veroorzaken. Pas ook op met velletjes van mandarijnen. Mijdt ook gedroogde vruchten zoals abrikozen, dadels, krenten, pruimen, rozijnen en vijgen. Een goede vervanging voor fruit is rozenbottelsiroop , potjes babyfruit en knijpfruit of maak een smoothie van bijvoorbeeld (volle) yoghurt en gepureerd en gezeefd fruit.

Dranken

Drink ruim bij de maaltijden en tussendoor. Toegestaan zijn onder andere: thee, koffie, water, (karne)melk, (gezeefd) vruchtensap, tomatensap, groentensap, water, mineraalwater, bouillon, limonade, frisdrank (ook met koolzuur). Koolzuurhoudende dranken (bijvoorbeeld Spa rood en/of cola) bevatten een licht reinigende werking en zorgen ervoor dat verstoppingen van de stent minder snel voorkomen. Bovendien kan het opboeren van lucht een gevoel van opluchting geven. Gebruik daarom minstens een glas koolzuurhoudende drank per dag. Overleg met uw behandelend arts indien u alcohol wilt gebruiken.

Diversen

Bijna alle soorten zoet zijn toegestaan. Eet geen zuurtjes, (Engelse) drop, popcorn, toffee en spekjes. Sommige soorten koek en gebak zijn taai of blijven hard zoals taaitaai en kletskoppen. Gebruik deze soorten niet, ook geen (koeken met) noten of pinda’s of harde chips.

Warme maaltijd

Het beste is om zachte, smeuïge voeding te eten. Maak ruim gebruik van jus, saus en boter of maak de warme maaltijd smeuïg door melk, bouillon of room toe te voegen. Ook kunt u ook gebruik maken van fruitmoes. Als dit niet helpt, of wanneer het kauwen niet goed gaat, u een slecht gebit heeft of een slecht passende gebitsprothese kunt u het voedsel malen met een staafmixer of keukenmachine. U kunt ook kant-en-klare babyvoeding gebruiken. Aardappelen, rijst, pasta en deegwaren (bami, noodles of mie) kunnen vaak zonder problemen worden gegeten. Kook de aardappelen goed gaar of gebruik ze als puree.

Soep

Alle soorten zijn toegestaan (wel gezeefd).

Vlees, vis, gevogelte en vleesvervanging

Kauw vlees, vis, gevogelte en vleesvervanging goed. Vlees en gevogelte kunnen erg ‘draderig’ blijven ook als het wordt gemalen. Er kan ook advies worden gegeven om geen vlees en gevogelte te gebruiken. Gebruik in elk geval geen biefstuk of draderig en/of taai rundvlees. Verwijder botjes uit vlees of gevolgelte zoals karbonades, krabbetjes (spareribs), kippenbouten en kippenvleugels. Vis valt makkelijk uit elkaar en kan ook worden gegeten in plaats van vlees. Verwijder wel alle graatjes.

Jus

Maak ruim gebruik van jus of sausjes zelf gemaakt of kant- en klaar gekocht.

Groente

Alle soorten groente zoals broccoli, bloemkool, wortel, courgette of fijngehakte spinazie zijn toegestaan met uitzondering van de vezelige soorten: andijvie, asperges, bleekselderij, Chinese kool, doperwten, aubergine, venkel, maïskorrels, peultjes, peulvruchten (bruine bonen, witte bonen, kapucijners, tuinbonen), postelein, rabarber, artisjok, sperziebonen, zuurkool, taugé, prei, ui en champignons. Vermijdt grove rauwkost zoals knolselderij, wortel, bloemkoolroosjes en radijs. Gebruik alleen fijngesneden rauwkost, Kook de groenten goed gaar. De groenten kunnen verder klein worden gesneden of pureer indien nodig.

Nagerecht

Alle soorten pap, vla, pudding, yoghurt, kwark en ijs zijn toegestaan mits het geen noten of harde stukjes bevat.

Ongewenst gewichtsverlies

Een veel voorkomend probleem is ongewenst gewichtsverlies en/ of een verslechterde voedingstoestand. Dit kan leiden tot een vertraagd herstel of tot een verslechtering van de conditie van uw lichaam. Hierdoor voelt u zich slap en moe. Om aan te komen in gewicht en om uw spierweefsel te verbeteren, is het nodig dat u meer eet en drinkt dan uw lichaam nodig heeft: een energie- en eiwitverrijkte voeding. De verhoogde behoefte aan energie kan ontstaan door ziekte, abnormaal verlies (door veel braken, diarree of grote wonden) of herstel.

Eiwitten zijn bouwstenen voor het lichaam. Ze spelen een belangrijke rol bij de opbouw van weefsels in het lichaam. Bij onvoldoende inname van energie worden eiwitten gebruikt als brandstof en niet als bouwstof. Elke dag heeft u eiwitten nodig voor het aanmaken en herstellen van allerlei lichaamsweefsels, zoals spieren, zenuwen, darmen en huid.

Een verminderde eetlust, afkeer van bepaalde voeding en vermoeidheid kunnen eten moeilijk(er) maken. Hierdoor kan het onvermijdelijk zijn dat er gewichtsverlies optreedt. Probeer een zo gezond mogelijke voeding na te streven verrijkt met energie en eiwit, zodat u uw voedingstoestand verbeterd. Hierdoor kunt u zich beter gaan voelen.

Een aantal tips om de voeding energie- en eiwitrijker te maken zijn:

• Verdeel de maaltijden over de dag. Gebruik naast de drie hoofdmaaltijden ook tussenmaaltijden;

• Vermijd te grote porties en zorg voor variatie;

• Kies voor voedingsmiddelen waar zo veel mogelijk voedingswaarde inzit zoals volle melkproducten, volvette (smeer)kaas, margarine en dubbel beleg op de boterham.

• Probeer de voeding te verrijken zoals een klontje margarine of roomboter toevoegen bij de bereiding van groente en/ of aardappelpuree. Of voeg slagroom, crème fraiche of zure room toe aan gerechten. Dit levert extra energie.

• Als u moeite heeft met brood kunt u ook pap, volle kwark of volle yoghurt nemen.

• Voor meer informatie over energie- en eiwitverrijkte voeding vraag naar de folder ‘Energie- en eiwitverrijkte voeding’ van het Ikazia of kijk naar de brochures van afdeling Diëtetiek op www.ikazia.nl.

Dieetvoeding voor medisch gebruik

Kant-en-klare dieetproducten leveren energie en allerlei voedingstoffen, vitamines en mineralen. Ze kunnen een waardevolle aanvulling zijn op uw voeding of uw voeding zelfs vervangen. Er zijn producten in poedervorm die u kunt verwerken in allerlei gerechten en dranken. Daarnaast bestaan er allerlei kant-en-klare drinkvoedingen (in flesjes). De producten zijn verkrijgbaar bij de thuiszorgwinkel of apotheek. Bij een aantal indicaties wordt het gebruik van drinkvoeding vergoed. De diëtist kan hier meer over vertellen.

Vragen?

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen over voeding dan kunt u terecht bij afdeling Diëtetiek van het Ikazia Ziekenhuis. Valt u ondanks deze adviezen af of heeft u blijvend een vloeibare voeding nodig vraag dan aan uw specialist een verwijzing voor de diëtist.

U kunt een mail sturen naar:

dietetiek@ikazia.nl

T: 010-2975299

www.ikazia.nl

Deze tekst is gemaakt door de afdeling Diëtetiek van het Ikazia Ziekenhuis (augustus 2023) aan de hand van de volgende bronnen:

• ‘Leidraad voor voedingskundigen bij kanker’, vierde geheel geactualiseerde editie 2023, De Toorts Haarlem;

• ‘Voedingstips bij passageklachten in de slokdarm en maag, www.voedingenkankerinfo.nl, 2022.

• Ten Have, H. et al. (2022). Handboek Voeding bij Kanker. (3e editie) Utrecht, De Tijdstroom.