Passende zorg is inmiddels een bekend begrip binnen de Nederlandse gezondheidszorg. Toch roept dit begrip nog regelmatig vragen op. Is het een beleidsprogramma? Een nieuwe werkwijze? Of draait het vooral om de manier waarop zorgprofessionals naar hun vak kijken? Die vragen vormden onlangs ook de aanleiding voor het werkbezoek van Karin Timm, lid van de Raad van Bestuur van Zorginstituut Nederland en zelf verpleegkundig specialist, aan Ikazia.
Voor Gideon Groenenberg, voorzitter van het Verpleegkundig en Paramedisch Stafbestuur van Ikazia, ligt het antwoord dicht bij de kern van verpleegkundig vakmanschap:
"Ik zie passende zorg niet als een nieuw beleidsprogramma dat we aan ons vak moeten toevoegen. Ik zie het juist als een herwaardering van wat verpleegkundigen en paramedici iedere dag al doen: kritisch kijken naar wat een patiënt nodig heeft en daar bewust professionele keuzes in maken."
Volgens Groenenberg ontstaat passende zorg niet vanuit protocollen of registraties, maar vanuit de dagelijkse afweging tussen medische mogelijkheden, professionele kennis en de persoonlijke situatie van een patiënt:
"De vraag is uiteindelijk niet alleen of we goede zorg leveren, maar ook of we die goede zorg op de juiste manier leveren. Dat vraagt om professionals die durven reflecteren, maatwerk leveren waar dat nodig is en patiënten actief betrekken bij keuzes over hun gezondheid."
Die dagelijkse praktijk stond dus onlangs ook centraal tijdens een werkbezoek van Karin Timm, lid van de Raad van Bestuur van Zorginstituut Nederland en zelf verpleegkundig specialist, op uitnodiging van het Verpleegkundig en Paramedisch Stafbestuur. Naar aanleiding van haar oproep op LinkedIn bezocht zij verschillende afdelingen van Ikazia om met eigen ogen te zien hoe passende zorg vorm krijgt op de werkvloer. Na afloop van haar bezoek viel haar vooral één ding op:
"Wat mij vooral opviel, is hoe zorgcollega's van Ikazia een brede kijk hebben op wat een patiënt nodig heeft. Tijdens mijn bezoek zag ik verschillende voorbeelden van passende zorg in de praktijk: aandacht voor duidelijke en begrijpelijke patiëntcommunicatie, ruimte voor persoonlijke behoeften en oog voor de mens achter de patiënt."
Volgens Groenenberg raakt juist dat de kern van passende zorg. Dat vraagt volgens hem ook om professionele ruimte en zeggenschap:
"Wanneer we het hebben over passende zorg, gaat het uiteindelijk niet over systemen of structuren. Het gaat over mensen. Over het vermogen om verder te kijken dan de aandoening alleen en steeds opnieuw te vragen: wat heeft deze patiënt, in deze situatie, nu echt nodig? Verpleegkundigen en paramedici bevinden zich dicht bij de patiënt. Zij zien dagelijks wat werkt, waar zorg vastloopt en waar maatwerk nodig is. Die praktijkervaring is onmisbaar als we passende zorg verder willen brengen."
Tijdens haar werkbezoek zag Timm bovendien raakvlakken met een bredere ontwikkeling binnen de zorg én binnen Ikazia:
"De beweging die Ikazia maakt naar een brede gezondheidsorganisatie is een waardevolle maar ook uitdagende ontwikkeling. Gezondheid wordt immers niet alleen bepaald binnen de muren van een ziekenhuis, maar ook door de omstandigheden waarin mensen leven. Juist daarom is het belangrijk dat we zorg, gezondheid en welzijn steeds meer in samenhang bekijken."
Groenenberg herkent zich in die observatie:
"Steeds vaker realiseren we ons dat gezondheid niet uitsluitend in het ziekenhuis wordt gemaakt. Natuurlijk blijven behandeling en medische zorg belangrijk, maar gezondheid wordt ook beïnvloed door iemands thuissituatie, netwerk, bestaanszekerheid en mogelijkheden om regie te voeren over het eigen leven. Die bredere blik hoort wat mij betreft bij passende zorg."
Voor zowel Groenenberg als Timm is passende zorg daarmee geen bestemming, maar een voortdurende professionele opdracht. Niet vertrekken vanuit regels, protocollen of vinkjes, maar vanuit de vraag welke zorg voor deze patiënt op dit moment daadwerkelijk waarde toevoegt.